Plus Fossielvrij staal maken met waterstof? Zweden toont de weg

In Zweden opent dit najaar een proeffabriek om staal te produceren op basis van waterstof. In termen van energieverbruik leeft de staalsector op grote voet – lonkt vanuit Noord-Europa een fossielvrije doorbraak?

Fran Herpelinck | 12 augustus 2020
Ant Rozetsky Io7D X 1 Efcg Unsplash
De techniek voor staal op basis van waterstof staat op punt, maar zijn de randvoorwaarden - veilige opslag van waterstof, voorradige groene energie - dat ook?

Ongeveer zes à zeven procent van alle CO2 die we wereldwijd uitstoten, is te linken aan de staalsector. De productie van staal gebeurt in hoogovens, waar temperaturen vereist zijn tussen 1.000 en 1.200 graden Celsius. Fossiele brandstoffen, zoals cokeskolen, zijn een snelle, makkelijke maar tegelijk sterk vervuilende manier om in die omstandigheden staal te produceren. Toch kan het anders. In het noorden van Zweden ligt mogelijk de kiem voor een groene relance van de Europese staalsector. Veel ogen zijn gericht op Luleå, een klein stadje aan de Botnische Golf, waar dit najaar een proeffabriek opent voor fossielvrij staal.

Emissievreter

Initiatiefnemer is het Zweedse staalbedrijf SSAB, dat sinds 2016 samenwerkt met mijnbedrijf LKAB en energiebedrijf Vattenfall om staal te produceren aan de hand van waterstof, in plaats van met steenkool. De onderzoeksfase is achter de rug, vanaf dit najaar steekt pilootfabriek Hybrit (Hydrogen Breakthrough Ironmaking Technology) van wal. In de fabriek zal per uur een ton fossielvrij staal geproduceerd worden, wat direct overeenkomt met een CO2-besparing van 1,6 ton. Draait de proef naar verwachting, dan willen we de partners tegen 2025 een demofabriek bouwen waar jaarlijks, op basis van waterstof, een miljoen ton staal geproduceerd wordt voor de commerciële markt. Zo’n fabriek alleen zou de jaarlijkse CO2-emissie van Zweden in een klap met tien procent terugdringen.

Timmermans-effect

In Zweden twijfelen weinigen aan het welslagen van het project. De CEO van SSAB, Martin Pei, wijst op de grote beschikbaarheid van hernieuwbare energie in zijn land, onder meer via talloze waterkrachtcentrales, wat het voordelig maakt om met waterstof – opgewekt uit de elektrolyse van water en groene elektriciteit – aan de slag te gaan. Ook buiten Zweden groeit het geloof. In juli benadrukte Europees Commissievoorzitter Frans Timmermans dat waterstof een noodzakelijke piste is voor een klimaatneutraal Europa tegen 2050. Het Hybrit-project is in dat opzicht al vaker als voorbeeld aangehaald.

Duurzame levenslijn

Duurzaam geproduceerd staal zou de Europese staalindustrie een noodzakelijke reddingslijn kunnen aanreiken. De sector gaat door zwaar weer. De voorbije vier decennia is de Europese staalindustrie er wel degelijk in geslaagd om zijn energieverbruik van fossiele brandstoffen met de helft terug te dringen. Die verdienste komt er dankzij doorgedreven recyclage: ongeveer veertig procent van de totale productie is afkomstig van gerecycled schroot. Alleen volstaat die inspanning niet. De sector ziet zich geconfronteerd met stijgende emissieprijzen. Bovendien wordt de markt overspoeld door goedkoop staal uit China. Fossielvrij staal kan een statement betekenen.

Prijs versus duurzaam

Op de keper beschouwd geven economische belangen de doorslag. Zit de Europese bouwmarkt te wachten op fossielvrij geproduceerd staal, duurder dan de marktprijs? Volgens de Zweedse partners hoeft de duurzame productie op dat vlak geen nadeel te zijn: een auto uit fossielvrij staal zou volgens hun berekeningen slechts een procent duurder zijn. De uitdagingen voor fossielvrij staal op basis van waterstof situeren zich eerder in de opschaalbaarheid, de beschikbaarheid van grote hoeveelheden hernieuwbare energie en de veiligheid van een fabriek. De Europese staalsector houdt een klein stadje in het noorden van Zweden in ieder geval nauwlettend in de gaten.

Verder lezen?

Maak een profiel aan en lees Susanova nu 1 maand gratis.