Partnerinterview

“We zien te vaak alleen de slechte kanten van plastics”

Het lege drankflesje in de berm en de drijvende plastic zak in de beek zijn ervan gemaakt. Maar ook onze smartphone zit vol kunststoffen, net als de wieken van windmolens en de Boeing 787 Dreamliner, het zuinigste passagiersvliegtuig ooit. Saskia Walraedt van essenscia PolyMatters, de kunststoffendivisie van de sectorfederatie van de chemie en de life sciences, gaat de problematiek rond de plasticvervuiling niet uit de weg. Maar ze slaat ook geen mea culpa. “Om dit probleem op te lossen, hebben we innovatie nodig in de volledige waardeketen, van de designfase tot de recyclage.”

Senne Starckx | 29 oktober 2018
Alpla Avantium Pef Bottle Triennale15
Hoe tackelt de chemische sector het plasticprobleem?
essenscia

Dit artikel kwam tot stand in samenwerking met onze partner, essenscia – www.essenscia.be

Er gaat geen dag voorbij zonder een nieuwsbericht of een duidend artikel over plasticvervuiling. Dat de problematiek leeft, is een understatement. Dat illustreren ook enquêtes waaruit blijkt dat een meerderheid van de Vlamingen te vinden is voor statiegeld voor drankverpakkingen. Tegelijk zijn we als consument dol op vernuftige uitvindingen, ook in verpakkingsland. Een mooi voorbeeld is de hersluitbare voedingsverpakking die uit een meerlagige folie van meerdere types kunststoffen bestaat, waardoor de inhoud langer bewaart. Niet onbelangrijk, omdat we in West-Europa kampioen zijn in het weggooien van voedsel. Alleen is die meerlagige folie nu moeilijk te recycleren.

Kan plastic een rol spelen in een duurzame toekomst? Hoe kan de kunststoffenindustrie ervoor zorgen dat we de positieve aspecten van plastic (stevig, goedkoop, licht, doorschijnend) opnieuw leren te waarderen? En dat we bij plastic niet meer automatisch denken aan zwerfvuil in de berm of aan de plasticsoep in de oceaan?

Handige eigenschappen

Vorige maand organiseerde essenscia samen met technologiefederatie Agoria de allereerste Belgian Plastics Day. Innovatie in de kunststoffensector stond daar centraal, zowel op het vlak van technologie als van business development en recyclage. Een van de gastvrouwen was Saskia Walraedt, sinds begin dit jaar directeur van essenscia PolyMatters.

Met de Belgian Plastics Day focuste u op “revolutionaire oplossingen van producenten en verwerkers van kunststoffen voor een duurzame toekomst”, zo zegt het programma. Toch kunt u er niet omheen dat plastics vandaag in een slecht daglicht staan. Hoe gaat u als sectorfederatie om met die tweespalt?

Saskia Walraedt: “Plastics worstelen met het feit dat veel nuttige toepassingen ervan niet meteen zichtbaar zijn. Neem bijvoorbeeld composietmaterialen (doorgaans harde kunststoffen versterkt met vezels uit glas of koolstof, red.). Die hebben de voorbije twee decennia voor een revolutie gezorgd in tal van sectoren. Ze zijn even sterk als aluminium, maar wel een factor drie lichter. In de vliegtuigbouw, waar elke kilo er een te veel is, zijn ze de drijvende kracht achter innovatie. En we vinden ze ook terug in de wieken van windmolens.”

“De huidige problematiek rond de plasticvervuiling concentreert zich inderdaad rond het verpakkingsafval – het zwerfvuil op en langs de straat – en de plasticsoep. Door de hoge zichtbaarheid van die problemen wordt die negatieve perceptie van plastic nog versterkt.”

“Met de Belgian Plastics Day wilden we een aanzet geven om het beeld te verruimen dat mensen van kunststoffen hebben. Als we met de auto rijden, onze smartphone gebruiken of met onze rolkoffer op reis gaan, profiteren we van de handige eigenschappen van plastics. Ook in een operatiekamer in een ziekenhuis zijn tal van onontbeerlijke instrumenten uit kunststof gemaakt. Noem het gerust een uitdaging voor onze sector: we willen het brede publiek beter bewust maken van het bestaan en het nut van hoogwaardige kunststoffen.”

De ongemakkelijke waarheid

Voelt u zich als sector mee verantwoordelijk voor de huidige problematiek, bijvoorbeeld voor de plasticvervuiling in de oceanen?

“Ik onderschrijf het beeld niet dat momenteel breed wordt opgehangen. Het lijkt wel alsof iedereen die een flesje cola drinkt of een zak chips eet de verpakking automatisch op straat gooit. Natuurlijk zijn er mensen die onachtzaam omgaan met plastics. Het is dus evenzeer een verhaal van individuele verantwoordelijkheid. Vergeet ook niet dat we in Vlaanderen en België over een zeer behoorlijk systeem van inzameling en ophaling beschikken. Bovendien wordt er al jaren geen plasticafval meer gestort in ons land. In andere landen van de Europese Unie, zoals in Frankrijk, gebeurt dat wel nog vaak.”

“Als andere landen even goed zouden sorteren, ophalen en recycleren als wij in Vlaanderen, zou het probleem snel verdwijnen. Studies tonen aan dat negentig procent van de plasticsoep afkomstig is van slechts tien grote rivieren, waarvan er acht in Azië liggen en twee in Afrika. Het zijn vooral deze gebieden die slordig omgaan met hun plasticafval. Dat noem ik de ongemakkelijke waarheid over de plasticsoep: het is een globaal probleem. Voor oplossingen zijn er dus globale inspanningen nodig.”

Kan uw sector zelf een bijdrage leveren, bijvoorbeeld door makkelijker recycleerbare plastic te produceren? En zijn uw klanten vragende partij?

“Dat kunnen we zeker, maar ik geloof niet in een individuele actie, los van de andere spelers in de waardeketen. We hebben nood aan meer samenwerking over sectoren heen, want overal is innovatie welkom, van de designfase tot de recyclage. Iedereen die verder wil kijken dan het drankflesje in de berm of de plasticzak op straat, beseft dat dit de weg is die we moeten bewandelen.”

“Twee aspecten zijn van belang. Aan de ene kant meer gerecycleerde kunststoffen opnieuw inzetten als grondstof en aan de andere kant kunststofproducten ontwikkelen die makkelijk recycleerbaar zijn. Zo kunnen kunststoffen een volwaardige rol spelen in een circulaire economie. Voor die eerste uitdaging is onze sector hard aan het werken om meer en meer gerecycleerd materiaal te gebruiken. Voor het tweede aspect ligt een belangrijke taak bij de ontwerpers van bijvoorbeeld verpakkingen. Zij moeten meer rekening houden met de eindelevensfase van hun verpakkingen: zijn ze wel snel en gemakkelijk te ontmantelen en dus te recycleren? Ik durf gerust te zeggen dat deze productontwikkelaars een grotere invloed hebben op de recycleerbaarheid dan de plasticindustrie. Uiteindelijk zijn zij het die bepalen hoe de ketchup of limonade wordt verpakt.”

Saskia Walraedt

“De uitdaging voor de kunststofsector? Het brede publiek ervan bewust maken dat we niet zonder hoogwaardige kunststoffen kunnen”

Saskia Walraedt (essenscia)

Reversibele materialen

Mogen we nog spannende doorbraken verwachten op het vlak van plastics? Of hebben we het beste al achter de rug?

“Dat laatste zou ik zeker niet durven te zeggen. Vergeet niet dat plastics nog maar worden gebruikt en toegepast sinds de jaren 1950. Dus ja: ik ben er rotsvast van overtuigd dat er nog veel ontwikkeling mogelijk is en dat er nog veel nieuwe nuttige toepassingen in de pijplijn zitten. Als ik kijk naar het onderzoek dat nu aan onze universiteiten wordt gedaan, zie ik bijvoorbeeld dat er materialen worden ontwikkeld die zogenaamd reversibel zijn. Nu delen we plastics op in thermoplasten en thermoharders, harde kunststoffen die bij verhitting respectievelijk zacht worden of hard blijven. In de toekomst zouden we thermoharders kunnen maken die ook uit elkaar kunnen worden gehaald, wat enorme mogelijkheden biedt voor hergebruik en recyclage. Een ander voorbeeld is nieuwe verf op basis van kunststoffen, die veel krasbestendiger is of zelfs zelfherstellend. Ook binnen de innovatieprojecten die gecoördineerd worden door Catalisti (de speerpuntcluster die samenwerking en innovatie binnen de Vlaamse chemie- en kunststoffensector stimuleert in samenwerking met alle Vlaamse universiteiten en onderzoekscentra zoals VITO, red.) worden nieuwe materialen en toepassingen ontwikkeld op basis van hernieuwbare of secundaire grondstoffen.”

Wat denkt u van een innovatie zoals de slimme verpakking, die de houdbaarheid van het voedsel controleert, maar helaas ook lastig te recycleren is?

“Die innovatie schrijf ik op het conto van de verpakkingssector. De slimme verpakking leunt veel minder op R&D in de plasticindustrie. Het probleem met verpakkingen is inderdaad dat we erover moeten waken dat ze niet te complex worden, zeker als je er nog bijvoorbeeld elektronica in gaat stoppen. We moeten voortdurend naar de impact kijken op de volledige keten. Slim design houdt daar rekening mee. Met moeilijk ontmantelbaar en dus slecht recycleerbaar materiaal speel je de winst die je eerder in de keten boekte snel weer kwijt. Die winst is overigens belangrijk, want met een slimme verpakking kun je voedingswaren langer bewaren en gaan we dus verspilling tegen. Ook dat is een vorm van verduurzaming.”

Probeer Susanova gratis uit!

Wilt u meer dan alleen nieuws? Al onze plusartikels, reportages en analyses lezen? Kies dan voor een proefabonnement van een maand!