MVO

“Transparantie is een basisvoorwaarde voor duurzaam ondernemen”

Investeerders, overheden, stakeholders en de publieke opinie verlangen steeds meer informatie over de ecologische en sociale impact van bedrijven. Het jaarlijkse duurzaamheidsverslag of de niet-financiële rapportering van een onderneming wint dan ook aan belang. “Als bedrijf kan je het vandaag niet meer maken om niet transparant te zijn over de risico’s en opportuniteiten waar je tegenaan kijkt”, zegt Katelijne Norga, contentstrateeg bij Pantarein en hoofdredacteur van dit magazine. “COVID-19 heeft die noodzaak aan transparantie alleen maar scherper gesteld.”

Dit artikel maakt onderdeel uit van het magazine:
Susanovamagazine september 2020
7 september 2020
duurzaamheidsverslaggeving pantarein
Communiceren over de impact van je bedrijf is een noodzaak, maar moeten we dan niet alert zijn voor greenwashing en windowdressing?
© Tasja Van Rymenant

In het laatste kwartaal van het jaar wordt in veel bedrijven de voorbereiding van het duurzaamheidsverslag of de niet-financiële rapportering op gang getrokken. De datavergaring, het rapporteringskader, de koppeling met de SDG’s, de keuze voor digitaal of print, het leidthema: de realisatie van een duurzaamheidsverslag gaat traditioneel gepaard met hoofdbrekens en veel werk. Je zou jezelf voor minder de vraag stellen of het sop de kool waard is. Dat is het wel degelijk, menen we bij Pantarein, het contentbedrijf achter Susanova dat gespecialiseerd is in duurzaamheidscommunicatie. Want in woelige maatschappelijke tijden als deze komt het er als onderneming juist op aan om je stakeholders vertrouwen te geven. En dat betekent: inkijk geven in wat je doet en hoe je het doet.

License to operate

Katelijne Norga: “Consumenten, klanten en de maatschappij vragen steeds uitdrukkelijker dat ondernemingen transparant zijn over de topics die de samenleving aanbelangen. De impact op klimaat en biodiversiteit, de sociale omstandigheden waarin een product wordt gemaakt, de manier waarop ze omgaan met hun medewerkers en leveranciers, aan welke organisaties en projecten ze hun geld toevertrouwen. Bedrijven moeten hun license to operate steeds meer verdienen. Een duurzaamheidsverslag kan daarbij helpen. Door te documenteren wat je maatschappelijke bijdrage is en te tonen hoe je je negatieve impacts minimaliseert, geef je de samenleving de informatie waar ze recht op heeft.”

Maatschappelijk verantwoord ondernemen begint bij het besef dat de impact die je als organisatie creëert niet alleen maar positief is. Daaruit volgt de bereidheid om ook je negatieve impacts te onderzoeken en actie te ondernemen om die te aan te pakken. Een duurzaamheidsverslag is een tool om als bedrijf aan te tonen dat je die attitude hebt. Je levert de data aan die je stakeholders nodig hebben om jouw duurzaamheid tegen het licht te houden. Een MVO-strategie heeft maar waarde als ze gestoeld is op transparantie.”

Ecologische en sociale risico’s

Het opmaken van een duurzaamheids- of niet-financieel verslag is in Europa alleen voor grote bedrijven verplicht (zie kader). Maar ook als je onderneming niet onder de verplichting valt, zijn er goede redenen om er een te maken. Zo helpt een duurzaamheidsverslag dat volgens de regels van de kunst is opgemaakt – lees: volgens frameworks die internationaal zijn afgesproken (zie kader) – om credibiliteit op te bouwen ten opzichte van je stakeholders.

Die credibiliteit heb je als organisatie vandaag meer dan ooit nodig, gelooft Norga. “In de financiële wereld wegen de zogenaamde ESG-criteria (ecologic, social & governance) steeds zwaarder door in beslissingen over investeringen, leningen en andere financiële diensten. Bedrijven moeten zich bewust zijn van het feit dat ze morgen minder gemakkelijk toegang zullen hebben tot een investeringskrediet als ze niet zwart op wit kunnen aantonen dat ze maatschappelijk verantwoord werken.”

“Een aspect dat hierin erg belangrijk is, is dat je als bedrijf aantoont dat je oog hebt voor de risico’s waarmee je te maken kunt krijgen en die terdege onderzoekt. Ecologische en sociale risico’s zijn complexer dan traditionele bedrijfsrisico’s. Als COVID-19 één ding heeft aangetoond, dan is het wel dat financiële en niet-financiële risico’s heel dicht bij elkaar liggen. De ‘nieuwe’ risico’s zijn complex en ingrijpend. Ze vallen voor een groot deel buiten de controle van een organisatie, manifesteren zich op langere termijn en hebben een impact op vele dimensies van het bedrijf. Om daar adaptieve strategieën voor te ontwikkelen, moet je vandaag gefundeerde beslissingen kunnen nemen. Een goed duurzaamheidsverslag helpt je daarbij. Vaak wordt de term resilient gebruikt voor bedrijven die een goed risicomanagement uitbouwen en dus goed voorbereid zijn om om te gaan met schokken in hun omgeving. Studies tonen aan dat bedrijven die zo’n veerkracht al hadden opgebouwd, hun aandeel minder zagen afnemen tijdens de financiële crisis van 2008. Voor deze en toekomstige crisissen zal dat nog veel meer het geval zijn.”

duurzaamheidsverslaggeving

Maatschappelijk verantwoord ondernemen begint bij het besef dat de impact die je als organisatie creëert niet alleen maar positief is

Katelijne Norga (Pantarein)

Kritische arbeidsmarkt

Ook in de war on talent is een duurzaamheidsverslag een pro. “Werkgevers merken nu al dat millennials duurzaamheid flink laten meetellen als ze op zoek gaan naar een nieuwe job. En dan gaat het niet alleen over zaken als woon-werkverkeer (millennials hechten bijvoorbeeld steeds minder belang aan een bedrijfswagen, zo tonen studies aan, red.). Jonge mensen willen via hun job zin geven aan hun leven, ze willen werken voor bedrijven die hun verantwoordelijkheid nemen en iets bijdragen aan de duurzame toekomst. Die drang naar zingeving is zelfs nog sterker aanwezig bij de nieuwe generatie die de komende jaren op de arbeidsmarkt komt. Het belang dat jongeren aan de duurzaamheid van hun werkgever hechten wordt groter. Via transparante communicatie en rapportering toon je zowel op de werkvloer als op de arbeidsmarkt dat je de bezorgdheden van je doelpubliek ernstig neemt.”

Communiceren over de impact van je bedrijf is een noodzaak, maar moeten we dan niet alert zijn voor greenwashing en windowdressing? “Een duurzaamheidsverslag is deels een kwestie van imago en reputatiemanagement, en dat is niet noodzakelijk negatief. Maar in tijden van desinformatie en fake news is het altijd goed om je daar als bedrijf bewust van te zijn. Door te werken met een internationaal aanvaard framework en je verslag extern te laten auditen, bouw je een extra laag credibiliteit in.”

Geen eindpunt

Bedrijven moeten niet wachten tot ze alle paaltjes hebben afgetikt om een duurzaamheidsverslag te maken, meent Norga. “Je moet een duurzaamheidsverslag niet zien als een bekroning of een eindpunt. Transparant zijn over wat je doet en hoe je het doet, is een eerste, belangrijke stap. Dat betekent dat je je stakeholders data en informatie aanreikt die hen toelaten om je impacts te onderzoeken voor de thema’s die voor hen belangrijk zijn. En dat je ook toont waar je uitdagingen liggen. Vervolgens kun je je stakeholders om feedback vragen en met hen in dialoog gaan. Een eerste traject rond verslaggeving is voor veel bedrijven ook een soort van nulmeting: waar sta ik als bedrijf met mijn MVO-beleid? Het helpt om je duurzaamheidsstrategie vorm te geven en risico-inschattingen te maken op langere termijn.”

“Je kan elk jaar het ambitieniveau opvoeren, door stelselmatig meetbare doelstellingen toe te voegen. Op het vlak van klimaat kan je bijvoorbeeld beginnen bij je eigen, directe uitstoot en vervolgens je indirecte emissies mee in rekening brengen.”

Communicatietool

Om hun maatschappelijke meerwaarde hard te maken en straks mee te spelen in de duurzame economie, doen bedrijven er goed aan helder en consistent te communiceren. “Uiteraard is het installeren van een gedegen strategie en een duurzaam zaken- en bestuursmodel de kern van de zaak. Maar vervolgens komt het erop aan fris en duidelijk te communiceren over waar je als bedrijf voor staat.”

“Om je omgeving mee te krijgen in je duurzame verhaal, moet je dat verhaal ook kunnen vertellen. Verhalenvertellers zijn doorheen de geschiedenis altijd al de boodschappers geweest die veranderingen aankondigden en nieuwe, spannende dingen doorvertelden. Bedrijven moeten dus ook goede verhalenvertellers zijn om mensen bij hun business te betrekken en de voordelen die duurzaam ondernemen hen biedt, ten volle te verzilveren. Een duurzaamheidsverslag kan je dus zien als een investering die dubbel rendeert: als rapporteringsinstrument en als communicatietool.”

Verplichte duurzaamheidsrapportering

Sinds 2017 zijn vennootschappen ‘van openbaar belang’ wettelijk verplicht om een duurzaamheidsrapport te maken. De verplichting geldt voor bedrijven die meer dan vijfhonderd mensen tewerkstellen en een netto-omzet van minstens 40 miljoen euro of een balanstotaal van 20 miljoen euro en meer hebben.

De organisatie moet rapporteren over:

  • sociale, personeels- en milieuaangelegenheden
  • eerbiediging van de mensenrechten
  • bestrijding van corruptie en omkoping

Concreet moet een duurzaamheidsrapport deze info bevatten:

  • een beschrijving van het CSR-beleid
  • de resultaten van dat beleid, gestaafd met prestatie-indicatoren
  • de risico’s die verbonden zijn aan de producten, diensten en bedrijfsvoering
  • hoe het bedrijf die risico’s beheert

Duurzaamheidsrapportering: steeds meer voordelen

Het duurzaamheidsverslag is de laatste jaren mainstream geworden in het bedrijfsleven en ook in de sociale economie, het onderwijs en de ngo-wereld doet het zijn intrede. Terecht, want een duurzaamheidsverslag biedt vele voordelen:

  • Een duurzaamheidsverslag helpt om je performantie te verhogen en innovatie en optimalisatie aan te jagen.
  • Het laat toe om beter gefundeerde beslissingen te nemen.
  • Het is een strategisch instrument om risico’s te managen.
  • Het creëert vertrouwen en loyaliteit bij strategisch belangrijke stakeholders. Denk aan investeerders, klanten, consumenten, medewerkers, sollicitanten, buurtbewoners, lobbygroepen en ngo’s.
  • Je kunt je duurzaamheidsverslag inzetten als communicatietool om je verhaal krachtig te communiceren naar je stakeholders.

Internationale frameworks: door het bos de bomen zien

  • Het Global Reporting Initiative (GRI) biedt een omvattend kader waarmee kleine en grote ondernemingen sinds 2000 rapporteren over hun economische, ecologische en sociale impacts. De GRI-standaard is wereldwijd de meest toegepaste standaard voor duurzaamheidsrapportering.

    globalreporting.org
  • Omdat steeds duidelijker wordt dat financiële en niet-financiële risico’s niet los van elkaar te zien zijn, is er in grote bedrijven een trend naar geïntegreerd rapporteren. Eén document neemt dan de gezamenlijke functie van het jaarverslag en het duurzaamheidsverslag over. Het International Integrated Reporting Committee (IIRC) biedt bedrijven een kader om te rapporteren over hun meerwaarde op zes domeinen (‘capitals’): financieel, productie-, intellectueel, menselijk, sociaal en relationeel, en natuurlijk kapitaal.

    integratedreporting.org
  • Ook al vormen ze geen echt rapporteringsframework, de Sustainable Development Goals (SDG’s) drukken steeds vaker hun stempel op duurzaamheidsverslaggeving. Volgens een onderzoek van het Duitse trendwatchingbureau PR Square (2019) worden ze vernoemd in 70% van de rapporten van Duitse bedrijven.

    sdgreporting.org

Er bestaan wereldwijd nog meer richtlijnen en frameworks voor duurzaamheidsverslaggeving. Om klaarheid te scheppen en de verdiensten van de verschillende kaders te combineren, leveren de betrokken organisaties inspanningen om hun richtlijnen op elkaar af te stemmen. Dat blijkt een werk van lange adem, want een geharmoniseerd rapporteringskader is nog niet direct in zicht.

Interview

Probeer Susanova gratis uit!

Wilt u meer dan alleen nieuws? Al onze plusartikels, reportages en analyses lezen? Kies dan voor een proefabonnement van een maand!