Vijf goede praktijken om steden klimaatbestendig te maken

In de toekomst zullen we nog meer geconfronteerd worden met wateroverlast, hittestress en droogtes. Op de eerste Klimaatbeurs in Brussels Expo (een onderdeel van de vakbeurs Openbare Ruimte) konden lokale besturen inspiratie opdoen over bouwen aan een veerkrachtige ruimte.

Inès Aoun | 14 februari 2020
Klimaatbeurs

1. Maak daken klimaatrobuust

Een dak kan hemelwater opslaan, de hitte bestrijden en de biodiversiteit stimuleren. Om meer mensen ervan te overtuigen om hun dak klimaatrobuust te maken, zette het Antwerpse Stadslab2050 een proefproject op waarbij het vier eigenaars een jaar lang intensief begeleidde.

Middelbare school Hibernia, kinderdagverblijf Elief, appartementsbewoners van de Tabaksvest en Aquafin kregen hulp bij het uittekenen van hun innovatieve plannen. Drie ervan ontvangen een subsidie van 25.000 euro om hun plannen te realiseren. Zo zal kinderdagverblijf Elief een biodivers groendak bouwen, waar ook ruimte is voor een zonneboiler en zonnepanelen. Daarnaast zullen ze regenwater opvangen. Omdat ze het water willen gebruiken om de toiletten door te spoelen en de wasmachines te laten draaien, hebben ze echter veel meer nodig. De buren springen maar al te graag op de duurzame kar en leveren hun eigen regenwater aan. In ruil voor de subsidie zullen de daken geregeld opengesteld worden voor het grote publiek.

stadslab2050.be/project/klimaatadaptatie/klimaatrobuustedaken

2. Ontharding loont, zelfs op kleine schaal

Volgens Aquafin zouden wegbeheerders en landschapsarchitecten bij de (her)aanleg van straten en pleinen moeten vertrekken van een groen in plaats van een wit blad. De rest – parkeerplaatsen, straten, voetpaden – kan daarna ingekleurd worden. En zelfs die plekken kunnen we deels groen inkleuren, denk maar aan grasdallen op parkings en opritten. Het kan bovendien nog kleinschaliger. Bij de heraanleg van voetpaden is het bijvoorbeeld mogelijk om maar één kant aan te pakken en aan de andere kant een groene berm te voorzien.

Meer informatie is te vinden op de website van de campagne Operatie Perforatie, die Aquafin een paar jaar geleden lanceerde in samenwerking met Infopunt Publieke Ruimte. Daarmee willen de initiatiefnemers gemeentebesturen, bedrijven, organisaties en burgers aanmoedigen om (openbare) ruimte te ontharden.

www.operatieperforatie.be

3. Bomen helpen wateroverlast bestrijden

Bomen zijn meer dan frisgroene accenten, natuurlijke airco’s en CO2-zuiveraars. De boomwortels en het bodemleven zuiveren ook het vervuilde regenwater voordat het meegevoerd wordt naar een nabijgelegen waterloop. Maar bomen zijn eveneens een wapen in de strijd tegen wateroverlast. Ze kunnen regenwater laten verdampen en het via hun wortels vasthouden (bioretentie).

Volgens het Nederlandse ingenieursbureau Treebuilders moeten we de inplanting van bomen en de waterhuishouding samen bestuderen en bekijken hoe we beide systemen het best kunnen combineren. Het is daarbij belangrijk dat de groen-, wegenis- en waterbeheerafdelingen samenwerken en de plannen grondig bespreken. In de Verenigde Staten wordt al op die manier gewerkt, België en Nederland hinken achterop.

www.treebuilders.eu

4. Bodem als klimaatbuffer

We zien in alles potentieel om de klimaatverandering een halt toe te roepen. We planten meer bomen en zorgen voor infiltratiemogelijkheden voor regenwater. Maar onze bodem, het fundament van het hele systeem, die vergeten we. Die stelling werd in de groep gegooid tijdens de lezing van het Nederlandse adviesbureau Eco Consult. Het bureau trekt aan de alarmbel en zegt dat het erg slecht gesteld is met onze bodem. Onze grond wordt alsmaar droger en er treedt zelfs verzilting op.

Onze bodem levert belangrijke ecosysteemdiensten, zoals het goed functioneren van kringlopen van water en voedingstoffen. Een gezonde grond zorgt ook voor minder erosie en houdt CO2 vast. We moeten onze bodem dus anders beheren. Geen bestrijdingsmiddelen, geen kunstmest, een ander gebruik van zware machines en bodembewerking op het juiste moment zijn slechts enkele tips. Maar ook: laat de bladeren in parken en bossen liggen om het organische stofgehalte van de bodem op te krikken. Die maatregelen zorgen onder andere voor meer biodiversiteit en een betere opvang van hemelwater. Het maakt onze omgeving met andere woorden klimaatproof.

www.ecoconsult-gmm.nl

5. Betrek inwoners bij klimaatprojecten

Bij plannen om een wijk, straat of plein klimaatadaptief te maken, wordt steeds meer de mening van de buurtbewoners gevraagd. Al krijgen ze meestal al meteen concrete ontwerpen voorgeschoteld. Volgens de duurzame groenexperts van de Nederlandse Donker Groep moeten buren in een veel vroeger stadium betrokken worden. Die hebben dan misschien geen kaas gegeten van ontwerpen tekenen, maar ze kennen hun buurt door en door. Zo zijn ze vaak volledig op de hoogte van (de pijnpunten in) de waterhuishouding en van het gebruik van de open ruimte. Dankzij hun input krijgt een project dat reactieve en innovatieve randje.

Donker werkte bijvoorbeeld mee aan het Spetterflet-project in Rotterdam, waar ze samen met de inwoners van drie flatgebouwen de inkleuring van de duurzame stadtuinen van a tot z uitwerkten. De experts gingen op dezelfde manier te werk voor een bedrijventerrein in Euvelgunne in Groningen dat bij hevige buien geregeld te maken kreeg met wateroverlast. Via intensieve gesprekken met de bedrijven kwamen ze tot een innovatieve oplossing: het bedrijventerrein wordt stelselmatig afgekoppeld van de openbare riolering. De vier deelnemende bedrijven zullen het regenwater op hun eigen terrein verwerken via op maat gemaakte oplossingen zoals groendaken en wadi’s. In een volgende fase zullen nog eens vier bedrijven kunnen deelnemen. Wordt vervolgd!

donkergroep.com

Probeer Susanova gratis uit!

Wilt u meer dan alleen nieuws? Al onze plusartikels, reportages en analyses lezen? Kies dan voor een proefabonnement van een maand!