Interview

Plus "Stroomdistributie gaat hand in hand met natuurontwikkeling"

Het hoogspanningsnet is een steunende pijler van ons energiesysteem. Maar de kaalgekapte gangen onder de leidingen zijn lang geen geschenk voor de natuur. Samen met twee lokale vzw’s creëerde de Belgische netbeheerder Elia ecologische corridors onder 210 kilometer Waalse hoogspanningslijn. “Ook andere Europese netbeheerders passen onze technieken nu toe”, zegt Johan Mortier, milieuexpert bij Elia.

Esther De Soomer | 10 juni 2016
Bdw Mortier 15© Bart Dewaele
© Bart Dewaele

Elia beheert 600 hoogspanningsposten en 22.000 masten in België. Die hebben een grote landschappelijke én ecologische impact. Want hoogspanningsleidingen hebben ruimte nodig: als ze in aanraking komen met vegetatie bijvoorbeeld, kan de stroom overslaan en begeeft het net het. Daarom werden de corridors onder luchtlijnen in België altijd volledig vrij gemaakt van hoog opgaand groen. Tot voor kort. Want vijf jaar geleden besliste Elia om die kaalslag om te zetten in een natuurproject: LIFE+ Elia. Samen met de vzw’s Solon en Carah sleepte het bedrijf de Sustainable Partnerships Award 2016 in de wacht. Johan Mortier: “De biodiversiteit onder onze hoogspanningsleidingen verbetert zichtbaar.”

Rijke biodiversiteit

Wat houdt LIFE+ Elia precies in?

Veiligheid staat voorop bij het beheer van onze hoogspanningsleidingen. Maar de manier waarop de terreinen vegetatievrij worden gemaakt om kortsluitingen te voorkomen, is geen cadeau voor de natuur. Elke begroeiing in een straal van zo’n 50 meter rond de lijnen wordt met de grond gelijkgemaakt. In bosrijk gebied resulteert dat in een typerende, U-vormige corridor: een niemandsland waar fauna en flora geen kans krijgen.

Met LIFE+ Elia maken we daar komaf mee. We vervangen de U door een V: lage vegetatie en struiken kunnen wél gedijen onder de hoogspanningsleidingen zonder de veiligheid in het gedrang te brengen. Zo creëren we waardevolle bosranden, plekken met een rijke biodiversiteit. We hoeven niet meer uit te rukken als de vegetatie een bedreiging begint te vormen, maar laten het terrein gewoon zichzelf onderhouden. Het beheer zal dus een stuk gemakkelijker en goedkoper worden.

Vanaf 2011 hebben we op 28 sites langs Waalse luchtlijnen de LIFE+-principes toegepast. Dat ging in eerste instantie om 155 kilometer, maar intussen is ons werkingsgebied met 55 kilometer uitgebreid.

Hoe profiteert de natuur van de ecologische corridors die jullie aanleggen?

In de bosranden leven heel wat soorten insecten, zoogdieren en vogels die niet voorkomen in de ‘propere’ corridors die regelmatig onderhouden worden. Het bos wordt verrijkt met secundaire boomsoorten zodat het niet langer gedomineerd wordt door beuken en sparren. Bosranden bevatten ook veel dood hout, wat de biodiversiteit in het bos verhoogt. Het netwerk van poelen komt vooral de populatie libellen en kikkers ten goede.

Sommige van de corridors kruisen zones met veen, heide of schraal grasland: dat zijn zeldzame habitats, die door Europa beschermd worden. Via een specifiek beheer – maaien of plaggen – worden die habitats versterkt.

Lokale link

Een bedrijf, de overheid en lokale spelers werken samen in jullie project. Wat is het geheim van dat partnerschap?

Heel wat mensen en partijen kunnen voordeel halen uit onze corridors. We hebben ze allemaal betrokken bij het project. Samen met de eigenaars van de terreinen hebben we uitgezocht wat de beste manier is om meer biodiversiteit te creëren. Met de lokale besturen bespraken we de positieve gevolgen voor toerisme en recreatie. Jagersverenigingen zagen nut in meer laag groeiend groen waarin wilde dieren hun jongen kunnen grootbrengen. En landbouwers waren geïnteresseerd in bloemenweiden waarvan zij het maaisel kunnen gebruiken. In de corridors staan zelfs streekeigen maar zeldzaam geworden appelaren en perelaren. Zo plukken heel wat belanghebbenden – letterlijk – de vruchten van ons project. Door samen te werken met twee lokale vzw’s – natuurvereniging Solon en Carah, een vereniging die landbouw- en milieudiensten levert in de provincie Henegouwen – kwam de link met de lokale partners vlot tot stand. Het project liep oorspronkelijk vijf jaar: van 2011 tot midden 2016. Maar het is wegens succes verlengd tot eind 2017. Onze intentie is om het werk daarna zonder subsidies verder te zetten.

Rollen jullie het project ook in Vlaanderen uit?

Een Vlaams verlengstuk is nog niet meteen gepland. In Vlaanderen lopen er ook minder hoogspanningsleidingen door bosgebied. Toch is het succesverhaal ook in Vlaanderen niet onopgemerkt gebleven. We passen dezelfde principes op dit moment toe in een Limburgs project in bosgebied. Daar creëren we authentiek heidelandschap onder de hoogspanningskabels.

Verder lezen?

Maak een profiel aan en lees Susanova nu 1 maand gratis.