MVO

Spoedcursus SDG's: zo vergroot je de impact van je organisatie

“Alle organisaties, zeker ook bedrijven, spelen een cruciale rol in het helpen oplossen van de grote mondiale uitdagingen. Maar ik zie veel ondernemingen vastlopen op dezelfde bottlenecks.” Als directeur van CIFAL Flanders, een van de twintig opleidingscentra verbonden aan het United Nations Institute for Training and Research, traint Peter Wollaert grote bedrijven en kmo’s, onderwijs- en overheidsinstellingen, lokale besturen ... Het doel: duurzame ontwikkeling operationeel maken met als leidraad de principes en doelstellingen van de Agenda 2030 van de VN. Hoe pas je de SDG’s toe om structurele impact te genereren? Vijf adviezen op een rijtje.

Dit artikel maakt onderdeel uit van het magazine:
https://susanova.be/magazine/susanovamagazine-september-2020
Fran Herpelinck | 9 september 2020
Cifal-Peter-Wollaert
Economische businessplannen zijn altijd becijferd. Waarom trekken we die logica niet consequent door voor sociale topics en milieuthema’s?”
© Julien Pohl

Het aantal organisaties dat aandacht besteedt aan de SDG’s neemt de laatste jaren toe. Dat blijkt uit bevragingen als de SDG Barometer van de Antwerp Management School. Toch blijkt het daadwerkelijk concretiseren van hun bijdrage aan het oplossen van de wereldproblemen voor organisaties een grote uitdaging te zijn. “De SDG’s integreren in de strategie van je organisatie is geen makkelijke opgave, dat klopt. Maar het is wel haalbaar en je haalt er tal van voordelen uit”, meent Peter Wollaert.

1. Engageer je als bestuur en als management

Organisaties die de meeste impact genereren, zijn organisaties die de SDG’s volledig omarmen, weet Wollaert. “Het uitgangspunt moet zijn dat de SDG’s geen losstaand verhaal zijn, maar centraal staan in de missie, of purpose, en de strategie van de bedrijfsvoering. Je raad van bestuur moet doordrongen zijn van het belang en de voordelen op lange termijn van een waardengedreven organisatie die haar maatschappelijke verantwoordelijkheid neemt. Pas als ook het management dat actief mee uitdraagt op de werkvloer, zet je als organisatie stappen op het vlak van duurzaam ondernemen. Investeer ook in informatiecampagnes en opleiding, zodat je je medewerkers ideeën aanbiedt om hierover de dialoog aan te gaan met klanten, leveranciers en andere relaties.”

2. Ga van losse acties naar een holistische benadering

Welke impact heeft een actie die positief is voor het milieu op sociaal vlak? En omgekeerd? Crossthinking is essentieel bij de implementatie van de SDG’s. De Agenda 2030 is immers één en ondeelbaar. Om de impact van een actie in te schatten, moet die worden afgetoetst aan élke SDG. Wollaert: “Ik heb aan de VRT ooit de vraag voorgelegd of ze erbij stilstonden hoeveel CO2 ze genereerden met de organisatie van De Warmste Week. Puur op basis van het autogebruik van enkele duizenden participanten per dag kom je grosso modo op een kost van 100.000 euro om die uitstoot te compenseren. De Agenda helpt je om je acties op een holistische manier te benaderen en alle vakjes af te vinken: ecologie, armoedebestrijding, gender …”

Ook op nationaal niveau wijst Wollaert op de noodzaak van een holistische benadering. “België heeft nog geen enkele SDG behaald. SDG’s 12 (Verantwoorde consumptie en productie), 13 (Klimaatactie) en 14 (Leven in het water) kleuren daarenboven donkerrood. Bij ongewijzigd beleid zullen we tegen 2030 maar vier van de zeventien SDG’s realiseren: ‘Gendergelijkheid’, ‘Waardig werk en economische groei’, ‘Industrie, innovatie en infrastructuur’ en ‘Leven op het land’. Om daar verandering in te brengen, moet het beleid dringend bijgestuurd worden op basis van een holistische duurzaamheidsvisie.”

Monitoring sterk geëvolueerd

Meten is weten. De Agenda heeft ervoor gezorgd dat er een soort van benchmark is ontstaan rond bestaande data en manieren van berekenen, en dat er nieuwe projecten zijn opgestart om rond bepaalde thema’s data te verzamelen waarover we vroeger niet beschikten. We kunnen dus heel precies de voortgang van de Agenda meten. Wollaert: “Vroeger moesten data verzameld worden, geanalyseerd, in rapporten gestoken … Vandaag weten we het meteen als er bijvoorbeeld een probleem is in China met luchtvervuiling. Die data komen in real time binnen via satellieten. Denk ook aan verwoestijning, ontbossing … Het is van groot belang dat die data toegankelijk zijn en vlot verwerkt kunnen worden. De nieuwe website SDG’s Today, met realtime-cijfers over de voortgang van de SDG’s, is een fantastische stap vooruit.” Ook drones bieden meer en meer mogelijkheden voor datavergaring. “Stel dat er een brand uitbreekt in een haven, dan kan je met een drone detecteren of er schadelijke stoffen zijn vrijgekomen en zo veel gerichter interveniëren en communiceren naar de buurt bijvoorbeeld.”

3. Stel meetbare doelstellingen op

“Durf je als organisatie zeggen: tegen 2025 gaan we 20 procent minder water verbruiken in onze waardenketen. Of: we gaan minstens zoveel procent mensen met een beperking aannemen. Ik zie dat veel te weinig”, stelt Wollaert. “Er is veel goodwill voor het bedenken van acties, maar het ontbreekt aan becijferbare doelstellingen waarvoor die acties het middel zouden moeten zijn. Nu worden de acties vaak zelf als doel gezien. Meer werknemers op de fiets naar het werk krijgen, is bijvoorbeeld geen doel op zich. De doelstelling is dan de CO2 -uitstoot verminderen of de gezondheid van het personeel verbeteren. Een fietsactie is één middel om die doelen te realiseren. Economische businessplannen zijn wel allemaal becijferd. Waarom trekken we die logica niet consequent door voor sociale thema’s, milieuthema’s, internationale (ontwikkelings)samenwerking enzovoort?”

De essentie van de Agenda 2030 is evolueren naar een duurzame en vredevolle samenleving gebaseerd op samenwerking. Het gaat niet over output, maar over impact, over het verschil maken, zegt Wollaert. “Durf dus ook ambitieuze doelstellingen te formuleren. Voor bepaalde thema’s is dat vanzelfsprekend. Het is normaal om als doelstelling op te nemen om geen dodelijke ongevallen te hebben op de werkvloer. Dat is een morele kwestie. Maar bedrijven vinden vaak nog wél dat ze op het vlak van CO2 -uitstoot een doelstelling kunnen bepalen die onder de ambitie van het klimaatakkoord van Parijs ligt. Daar hebben we blijkbaar geen moreel probleem mee. Die benadering moeten we bijsturen.”

“Sectorfederaties, nationaal en internationaal, zouden hier nog veel meer het voortouw in moeten nemen. Elke federatie zou met haar leden meetbare duurzaamheidsdoelstellingen moeten opstellen, gebaseerd op wetenschappelijke bevindingen, en een jaarlijkse evaluatie en benchmark moeten organiseren. Op die manier sensibiliseer je bedrijven en help je het ambitieniveau te verhogen.”

4. Kijk voorbij de acties ook naar ethiek

Duurzame ontwikkeling gaat ook en vooral over ethiek. Hoe creëer je als organisatie impact op ethische waarden als rechtvaardigheid en vrede? Wollaert: “We merken dat organisaties heel erg focussen op de acties, op wat te doen. Maar de duurzaamheidsagenda heeft evenveel aandacht voor hoe we de doelstellingen moeten uitvoeren, voor ethiek en middelen. Naast ‘duurzaam’ komen termen als accessible en affordable meermaals voor in de Agenda. Je kan alle SDG’s koppelen aan ethische principes; een oefening die we tijdens onze opleidingen aanbieden. ‘Vrede’ in SDG 16 kan vaag klinken voor een organisatie, maar dat kan je perfect hertalen naar ‘Hoe ga je om met conflict en controverse in je management?’.”

“Beperk je als organisatie dus niet tot een actieplan. Je moet ook aandacht hebben voor waarden en deontologie om zo tot een ethische code te komen. Etion, het forum voor geëngageerd ondernemen, heeft onlangs een studie uitgevoerd over waarden bij ondernemingen in Vlaanderen. Daaruit blijkt dat waarden op de werkvloer meer dan vroeger geformaliseerd worden, maar ook dat het meestal niet veel verder gaat dan de oefening ‘Wat zijn onze vijf belangrijkste waarden?’. Maar dan begint het pas: hoe zorg je dat mensen die waarden uitdragen? Hoe breng je je ethische code in de praktijk? Opleidingen kunnen daar een grote rol in spelen. Tijdens dilemmatrainingen bijvoorbeeld leer je werken rond concrete ethische dilemma’s, zoals ‘Wat als er bespaard moet worden?’. De Vlaamse onderzoeksinstelling ILVO werkt daar heel sterk rond.”

Ook de coronacrisis roept ethische vragen op. “Deze pandemie speelt het Westen heel hard parten, wat, terecht, tot draconische maatregelen leidt. Maar er zijn pandemieën, zoals tuberculose, die nog altijd veel meer dodelijk slachtoffers maken en waarvoor dit soort maatregelen veel minder wordt genomen. Omdat ze geen rechtstreeks gevaar vormen voor onze westerse economie. De Agenda 2030 vermeldt nochtans expliciet als target: een einde maken aan pandemieën (SDG 3.3).”

5. Voer het debat

De laatste SDG, nummer zeventien, is vaak weinig tastbaar voor organisaties. Die klinkt voluit: ‘Versterk de implementatiemiddelen en revitaliseer het wereldwijd partnerschap voor duurzame ontwikkeling’. Wollaert: “SDG 17 gaat over de middelen die nodig zijn om de Agenda te realiseren: financiële middelen, technologie, opleidingsmogelijkheden, databeheer ... En over hoe sterke economische actoren in welvarende landen kunnen helpen om die middelen te versterken in minder ontwikkelde landen. We merken dat die SDG vaak heel algemeen wordt ingevuld als ‘samenwerken met andere organisaties’. Partnerschappen aangaan is er een onderdeel van, maar is niet het doel op zich. De idee van SDG 17 is om aan te sluiten bij internationale, zelfs mondiale netwerken en samen te werken om de hele waardenketen te evalueren en te optimaliseren op het vlak van duurzaamheid en mensenrechten. En om te investeren in ontwikkelingslanden.”

“Die middelen zijn echter niet waardenvrij. De keuze van middelen kan het verduurzaamheidstraject van een organisatie versterken, maar ook verzwakken. Met welke bank ga je in zee? Als die bank nog investeert in niet-hernieuwbare energiebronnen, terwijl je je CO2 -uitstoot wilt verlagen, dan ben je aan het dweilen met de kraan open. Ook op het vlak van het duurzaam maken van ICT-systemen en producten is er nog veel werk aan de winkel.”

SDG 17 raakt ook aan het debat dat nu gevoerd wordt over de postcorona-economie. “Organisaties kunnen en moeten bijdragen aan dat debat, waarvan ik hoop dat het nog scherper op de snee zal worden gevoerd: zijn de lineaire groeiconcepten van zowel organisaties als overheden wel te verzoenen met duurzaamheidsconcepten die per definitie circulair moeten worden? We moeten inzetten op een versterking – en zelfs groei – van welvaart en welzijn die binnen de draagkracht van de aarde kan worden gerealiseerd. Die transitiemodellen en nieuwe businessmodellen zijn in volle ontwikkeling en zullen hopelijk op tijd kunnen worden geïmplementeerd om de toekomstige generaties wereldwijd hoop en perspectief te geven op een meer duurzame wereld.”

SDG’s en bedrijven: waar knelt het schoentje?

Geïnspireerd door de SDG’s starten steeds meer bedrijven acties op rond duurzaamheid, maar hun bijdrage aan de doelstellingen blijft relatief klein. Dat zegt Lars Moratis, professor duurzaam ondernemen en Chair in Management Education for Sustainability aan de Antwerp Management School.

Waarom komen de SDG’s zo moeilijk op de radar van bedrijven?

Lars Moratis: “De SDG’s omvatten de grote mondiale uitdagingen, maar staan juist door hun allesomvattendheid ver van de leefwereld van veel bedrijven. Vaak bekijken ondernemingen hun invloed heel lokaal. Zo kan een bedrijf inspelen op de SDG ‘Geen honger’ door een lokale voedselbank te steunen. Dat is een nobele actie, maar het draagt weinig bij aan de mondiale SDG die de situatie wil verbeteren van mensen in arme landen die honger lijden.”

“Tal van bedrijven gebruiken de SDG’s louter als inspiratiebron. Doordat de SDG’s niet-bindend zijn, blijft ook het ambitieniveau beperkt dat ondernemingen zichzelf opleggen. ‘Heb ik hier wel een rol in?’ denken heel wat bedrijfsleiders. Zij kijken nog altijd naar de overheid als de hoofdrolspeler om de SDG’s waar te maken. We zien wel een aantal grote multinationals die fors en gericht investeren in de SDG’s. Er moet nog meer aandacht komen voor sensibilisering en kennisontwikkeling om ook de kmo’s te activeren.”

Bedrijven die de SDG’s ter harte nemen, realiseren lang niet altijd een tastbare impact. Hoe komt dat?

De vertaalslag is niet gemakkelijk: hoe vertaal je een universele doelstelling in een concrete missie voor jouw bedrijf? Een andere barrière: de SDG’s worden vaak gebruikt om het bestaande duurzaamheidsbeleid te bevestigen eerder dan om het te heroriënteren. Weinig bedrijven zullen dat toegeven, maar het merendeel vindt het lastig om te bepalen wat van materieel belang is op duurzaamheidsvlak. Dat stelden we onlangs vast bij een doorlichting van grote Nederlandse beursgenoteerde bedrijven. Hun duurzaamheidsafdelingen maken uitgebreide analyses aan de hand van de SDG’s, maar de acties en resultaten op het terrein sluiten te weinig aan bij de SDG’s, net omdat iedereen zelf gaat interpreteren wat belangrijk is.”

“Duurzaamheid vraagt een andere manier van denken. Het moet een doel op zich zijn, geen investering om er economische waarde mee te creëren. De SDG’s helpen ons om anders naar materialiteit te kijken, te bepalen wat relevante duurzaamheidsthema’s zijn. Dat kunnen we niet bepalen door enkel in businesscases te denken.”

Hoe kunnen we ervoor zorgen dat de SDG-aanpak van bedrijven wél hout snijdt?

“Ik speel weleens met het idee van een SDG-taks. Op basis van hun jaarwinst zouden we alle bedrijven wereldwijd een kleine taks kunnen opleggen. De opbrengsten gaan naar internationale programma’s die de SDG’s helpen waarmaken. Je hebt wel een draagvlak nodig. Bedrijven moeten zo’n taks ook zelf als een meerwaarde beschouwen.”

“Verder raad ik bedrijven aan om echt te onderzoeken waar ze een steen kunnen verleggen. Er zijn tal van thema’s die voor bedrijven weinig tastbaar lijken maar dat in de praktijk perfect kunnen zijn. Denk aan de SDG die ijvert voor leven in het water. Door rond dat thema samen te werken met milieuorganisaties boek je een wezenlijk resultaat en genereer je aandacht voor je bedrijf en de problematiek.”

Probeer Susanova gratis uit!

Wilt u meer dan alleen nieuws? Al onze plusartikels, reportages en analyses lezen? Kies dan voor een proefabonnement van een maand!