Plus Stijgende zeespiegel houdt waterbeheerders alert

Met hoge, stevige dijken en een ketting van overstromingsgebieden beschermt het Sigmaplan Vlaanderen tegen overstromingen van de Schelde en haar zijrivieren. Op veertig jaar tijd heeft het project al heel wat waterellende afgewend. Toch blijven waterbeheerders en wetenschappers waakzaam. Stijgt de zeespiegel nog voor 2100 met meer dan 60 centimeter, dan is het Sigmaplan sneller dan verwacht aan een nieuwe update toe.

Dit artikel maakt onderdeel uit van het magazine:
Susanovamagazine december 2019
Katleen Put & Fran Herpelinck | 3 december 2019
Mow 4970 Bergenmeersen En Paardeweide Waterbouwk Labo
Het ondergelopen overstromingsgebied Bergenmeersen (Wichelen) na stormtij.
© Waterbouwkundig Laboratorium

Parallel aan de strijd tegen de CO2-emissies rust nog een andere klimaatopgave op onze schouders: het wapenen van onze samenleving tegen de gevolgen van de klimaatcrisis. Overstromende rivieren, wateroverlast door felle neerslag, hitte en droogte dreigen in Vlaanderen jaarlijkse kost te worden. De stijgende zeespiegel zet ons watersysteem onder druk. Doordat de Schelde onder invloed van het getij van de Noordzee staat, kunnen stormvloedgolven het waterpeil drastisch doen stijgen. Het meest kwetsbaar zijn de gebieden rond de Schelde en rond haar zijrivieren de Durme en de Rupel. Maar ook verder landinwaarts kampen waterlopen als de Dijle, de Demer en beide Netes regelmatig met een teveel aan water. Zonder veiligheidsmaatregelen zouden heel wat regio’s in Vlaanderen regelmatig (kunnen) overstromen.

Superstorm

De gevaren die in een opwarmend klimaat van onze getijdenrivieren uitgaan, zijn voor beleidsmakers en beheerders pas sinds de jaren negentig een volwaardig aandachtspunt. Die bewustwording rond klimaat groeit in de schoot van het Sigmaplan. Al in 1976, toen de Schelde in Vlaanderen zware materiële schade aanrichtte en een dodelijk slachtoffer veroorzaakte, lanceerde de overheid het Sigmaplan. Dat plan, in 2005 geactualiseerd, zorgt niet alleen voor robuustere en hogere dijken; op strategische plaatsen worden ook overstromingsgebieden aangelegd waarin de rivier bij stormvloed haar wateroverschot kwijt kan. Zo zorgen de gebieden voor lagere waterstanden in het bekken van de Schelde en haar zijrivieren. Alle maatregelen samen moeten Vlaanderen beschermen tegen een ‘duizendjarige storm’, een superstorm die maar eenmaal om de duizend jaar voorkomt.

Het geactualiseerde Sigmaplan maakt komaf met foute visies uit het verleden, zegt Wim Dauwe, afdelingshoofd bij De Vlaamse Waterweg nv: “Vroeger dacht men dat overstromingen afgewend konden worden door regenwater snel af te voeren langs gekanaliseerde rivieren. Maar het tegendeel is waar: een snelle afvoer zorgt in stroomafwaarts gelegen gebieden voor een toevloed aan water. Bovendien kan de natuur haar grondwaterreserves niet aanvullen. Het gevolg: overstromingen in de winter en droogte in de zomer.”

Verder lezen?

Maak een profiel aan en lees Susanova nu 1 maand gratis.