Ook luchtvervuiling kan bijen ziek maken

Dat bijen gevoelig zijn voor pesticiden is bekend, maar ook luchtvervuiling lijkt een zeer schadelijk effect te hebben op bestuivende soorten. Welke rol welke toxinen precies spelen in het leven van bijen is nog onduidelijk.

12 augustus 2020
Dmitry Grigoriev Yx Xpj F Rrn A Unsplash

Of het nu gaat om uitlaatgassen van auto’s of elektriciteitscentrales, luchtvervuiling is een vaak onzichtbare dreiging die wereldwijd veel doden veroorzaakt. Het inademen van lucht die zware metalen, stikstofoxiden en fijnstof bevat, wordt gelinkt aan een reeks chronische gezondheidsproblemen, inclusief longproblemen, hart- en vaatziekten en kanker.

Als luchtvervuiling op zoveel manieren schadelijk is voor de menselijke gezondheid, is het niet onlogisch dat andere dieren er ook onder lijden. In zeer vervuilde gebieden in Servië bijvoorbeeld, vonden onderzoekers vervuilende stoffen op het lichaam van de Europese honingbijen. Het is bekend dat uitlaatgassen de geuren verstoren die bijen naar bloemen gidsen, en ook dat ze het vermogen van bijen om zich geuren te herinneren beïnvloeden.

Uit een nieuwe studie uit India blijkt nu dat luchtvervuiling mogelijk ook de gezondheid van bijen in het wild aantast. De effecten zijn waarschijnlijk geen directe doodsoorzaak. Maar net als bij mensen die herhaaldelijk onder zware stress werken of werken terwijl ze ziek zijn, kan luchtvervuiling de bijen sloom maken in hun dagelijkse activiteiten en hun leven verkorten.

Ongezonde bijen in Bangalore

India is een van de grootste producenten van groente en fruit ter wereld. Essentieel voor dat succes zijn bestuivers zoals de Aziatische reuzenhoningbij. Anders dan de Europese honingbij, zijn deze bijen meestal wild en laten ze vaak niet toe dat hun honing geoogst wordt door mensen en andere dieren. Kolonies kunnen honderden kilometers migreren binnen een jaar, en bestuiven veel wilde planten en gewassen in India.

Onderzoekers bestudeerden hoe deze soort het deed in de Zuid-Indiase stad Bangalore, dat behoort tot de meest vervuilde gebieden van het land. De reuzenhoningbijen werden geobserveerd en verzameld op vier plaatsen in de stad, gedurende een periode van drie jaar. Op elke plaats was de luchtvervuiling anders.

Het aantal bijen dat bloemen bezocht was aanzienlijk lager op de meest vervuilde plaatsen, wat mogelijk invloed had op de hoeveelheid planten die hier bestoven werd. Bijen op deze plaatsen stierven sneller nadat ze gevangen waren, en net als met huizen in een vuile stad werden er op de bijen sporen van lood en arsenicum aangetroffen. Ze hadden een onregelmatige hartslag, minder immuuncellen en toonden vaker tekenen van stress.

Fruitvliegjes

De bevindingen moeten ook wel genuanceerd worden. Zo kan het zijn dat gebieden met sterke vervuiling minder bloeiende planten hebben, wat betekent dat de bijen ze ook minder snel vinden. Ook keken de onderzoekers naar de gezondheid van de honingbijen puur op basis van verschillende gemeten niveaus van luchtvervuiling. Ze konden de effecten van de vervuiling niet met absolute zekerheid isoleren – er kunnen verborgen factoren zijn geweest die invloed hadden op de gezondheid van de bijen.

Maar wat cruciaal is, is dat niet alleen bijen deze trend laten zien. In een follow-upexperiment plaatsten de onderzoekers kooien met fruitvliegjes op dezelfde plaatsen. Net als de bijen, hechtten zich vervuilende stoffen aan de vliegjes en stierven ze sneller waar de luchtvervuiling het hoogst was, en vertoonden ze een hoger stressniveau.

Ontrafelen

In september 2020 lanceert Conventry University een project waarbij burgers en bijenhouders worden ingezet om de aanwezigheid van fijnstof rondom kolonies in kaart te brengen. Het is de bedoeling zo een begin te maken met het ontrafelen van wat er gebeurt met de honingbijen in het Verenigd Koninkrijk.

Bron: IPS

Probeer Susanova gratis uit!

Wilt u meer dan alleen nieuws? Al onze plusartikels, reportages en analyses lezen? Kies dan voor een proefabonnement van een maand!