Plus Onderzoekers kritisch voor toekomstig Europees landbouwbeleid

Het voorgestelde gemeenschappelijke landbouwbeleid van de EU na 2020 is een stap terug ten opzichte van het huidige beleid. Dat stellen Duitse onderzoekers in het wetenschappelijk vakblad Science.

Ellen Vervoort | 6 augustus 2019
Hay 3510684 1920

Om de Europese voedselproductie en het inkomen van landbouwers te ondersteunen, ontwikkelde de EU in 1962 het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB). Met maar liefst 40 procent van het totale EU-budget, is het vandaag nog steeds een van de belangrijkste instrumenten van de Europese Unie.

Het GLB na 2020

Het GLB wordt continu geëvalueerd en indien nodig hervormd. Zo publiceerde de Europese Commissie vorig jaar een financieel plan en een wetsvoorstel dat het GLB moet hervormen voor na 2020. Daarover moet het nieuw verkozen Europees Parlement zich in het najaar van 2019 uitspreken. Het doel? Het beleid moet beantwoorden aan hedendaagse en toekomstige uitdagingen zoals de klimaatverandering, de bedreiging van de biodiversiteit en de vergrijzing. En dat terwijl Europese boeren nog voldoende steun ontvangen om een duurzame en competitieve landbouwsector te behouden.

Met die hervorming in het vooruitzicht analyseerde een groep Duitse onderzoeksinstellingen en universiteiten het voorstel dat vandaag op tafel ligt. Hun conclusie? Het GLB dat de Commissie na 2020 wil voeren, is een stap terug. Het zal de landbouw onvoldoende verduurzamen, de biodiversiteit niet genoeg beschermen en de strijd tegen de klimaatverandering niet opvoeren.

Inkomenssteun

De EU keert jaarlijks een inkomenssteun uit aan haar landbouwers om schommelende marktprijzen en weerscondities op te vangen. Dat zijn de ‘directe betalingen’. Het budget daarvoor bedraagt ruim 40 miljard euro. Maar de steun is al heel lang gecontesteerd. Boeren krijgen die inkomenssteun immers naargelang de oppervlakte die ze bewerken. “Daardoor gaat bijna een derde van het budget naar 1,8 procent van de landbouwers”, zegt landbouweconoom Sebastian Lakner van de Universiteit van Göttingen.

In het nieuwe wetsvoorstel van de Europese Commissie zijn bijkomende ecologische criteria opgenomen. Zo moeten landbouwers koolstofrijke bodems beschermen, bijdragen aan het verbeteren van de waterkwaliteit en gewassen te roteren. Maar die criteria zijn volgens de Duitse onderzoekers niet voldoende wetenschappelijk onderbouwd.

Duurzame ontwikkeling

Daarnaast steunt de EU de biologische landbouw, het inbouwen van bufferzones… Volgens de Duitse onderzoekers kan dat soort van financiële steun dienen om het verlies aan biodiversiteit en de klimaatverandering te bestrijden. Maar hoewel dat budget amper een tiende uitmaakt van het budget dat gaat naar inkomenssteun, wil de Europese Commissie er de komende jaren nog eens 28 procent op besparen.

Volgens de onderzoekers heeft het Europese landbouwbeleid bovendien het potentieel om minstens negen van de zeventien duurzame ontwikkelingsdoelen te halen, maar draagt het plan in zijn huidige vorm bij tot amper twee van de doelen. “Er is een diepgaande reflectie nodig op het landbouwbeleid, op de begrotingen en de instrumenten. Bovendien zijn er goede indicatoren nodig die de vooruitgang kunnen meten”, zegt Guy Pe’er, ecoloog aan het Helmholtz Centre for Environmental Research.

Aanbevelingen

Volgens het onderzoeksteam moet het beleid rekening houden met wetenschappelijk onderzoek en de publieke opinie. Uit een Europese studie blijkt dat 92 procent van de burgers en zelfs 64 procent van de boeren pleit voor een landbouwbeleid met respect voor het milieu en klimaat.

Dat kan volgens de onderzoeksgroep alleen als er op lange termijn een einde wordt gemaakt aan de directe betalingen en de tweede pijler op korte termijn wordt versterkt. Met hun analyse en aanbevelingen hopen de onderzoekers de Europese instellingen en de pas verkozen Europese parlementsleden te ondersteunen bij het hervormingsproces dat dit najaar zal plaatsvinden. “Er is voldoende wetenschappelijk bewijs van wat werkt en wat niet op het vlak van milieu”, aldus Pe’er.

Verder lezen?

Maak een profiel aan en lees Susanova nu 1 maand gratis.