Nederland en België pionieren met elektrische binnenvaart

Binnen afzienbare tijd zullen volledig elektrische binnenvaartschepen de haven van Antwerpen aandoen. Het Nederlandse bedrijf Port-Liner tekent voor de wereldprimeur, met steun van Europa en het Havenbedrijf Antwerpen.

Dit artikel maakt onderdeel uit van het magazine:
Mobiliteit & Transport
Dit artikel maakt onderdeel uit van het dossier:
Electric Future
Fran Herpelinck | 29 januari 2018
Port 1569694 1920

Ten vroegste begin volgend jaar worden de eerste elektrisch aangedreven binnenvaartschepen ingezet tussen Nederland en België. Het gaat om vijf containerschepen die langs de Kempense kanalen naar de Antwerpse haven zullen varen. Later volgen zes grotere schepen, bestemd voor de binnenvaart tussen Tilburg en Rotterdam. De elektrische aandrijving, ontwikkeld door het Nederlandse bedrijf Port-Liner, betekent een revolutie voor de binnenvaart. Gesteund door 7 miljoen euro aan Europese subsidies én een toelage van 200.000 euro van het Havenbedrijf Antwerpen wil Port-Liner letterlijk en figuurlijk schoon schip maken met de vervuilende dieselmotoren op de Europese binnenwateren.

Batterijcontainers

Het systeem van Port-Liner werkt als volgt: elk schip is uitgerust met een elektrische motor, die aangedreven wordt door een grote batterij of ‘E-Powerbox’. Zo’n batterij heeft de grootte van een standaardcontainer van 20 voet (6 meter). “Deze batterijen zijn van op de wal op te laden, maar ook eenvoudig te demonteren, zodat ze ook in containerterminals ‘volgetankt’ kunnen worden”, zegt Ton van Meegen, directeur van Port-Liner. De autonomie van de batterij op het kleine type schip bedraagt 15 uur. Op het grotere type gaat het om 4 gekoppelde batterijcontainers en 35 uur vaartijd.

Grote troeven van de containers zijn de flexibiliteit en het gebruiksgemak. Omdat er geen klassieke machinekamer meer vereist is, hebben de nieuwe schepen zelfs 8 procent meer ruimte ten opzichte van klassieke schepen die varen met fossiele brandstoffen. De batterij is ook aangepast aan een onvoorspelbare markt. Van Meegen: “Momenteel zien we heil in groene elektriciteit als duurzame brandstof. Mocht er een omslag komen naar waterstof, dan kan die energiebron eenvoudig in de containers opgeslagen worden. Het principe van aandrijving blijft hetzelfde.”

In samenwerking met de betrokken zeehavens legt Port-Liner zich nu toe op een laatste stap voor de schepen te water kunnen gaan: deinfrastructuur voorzien om de batterijen in de havens op te laden en onderzoeken of er voldoende stroomcapaciteit kan worden gegarandeerd.

Met tien afvaarten per week houden we jaarlijks 23.000 vrachtwagens van de weg

Annik Dirkx (Havenbedrijf Antwerpen)

Wendbaar varen

Net over de landsgrens in Limburg ligt het Noord-Brabantse Budel, dat het Nederlandse vertrekpunt wordt van de route voor kleine vrachtschepen. De vijf elektrische schepen die vanaf 2019 van en naar Antwerpen zullen varen, zijn van het relatief kleine type ‘Kempenaar’: 52 meter lang, 6,7 meter breed. Dat maakt ze geschikt voor de smalle en ondiepe kanalen in de Antwerpse Kempen. Bovendeks passen 24 standaardcontainers van 6 meter en 425 ton bulklading. De grotere modellen zijn 110 meter lang, wat ruimte biedt aan 270 containers.

In de haven van Antwerpen zijn ze enthousiast over de toekomstige transportlijn. In het kader van een project om het vrachtverkeer van de Antwerpse haven vlotter en efficiënter te laten verlopen, kende het Havenbedrijf Antwerpen aan Port-Liner een subsidie van 200.000 euro toe. Communicatieverantwoordelijke Annik Dirkx: “We hebben dit project uitgekozen omdat het inzet op een emissieloze binnenvaart. En omdat het gaat over een kleiner scheepstype, waarmee het waternetwerk tussen België en Nederland optimaal wordt gebruikt.” Het Havenbedrijf gaat uit van twee afvaarten per dag, dat betekent tien afvaarten per week. “Op die manier besparen we jaarlijks 23.000 vrachtwagenritten.”

Onze technologie is ook eenvoudig in te passen in alle types van bestaande dieselschepen.

Ton Van Meegen (Port-Liner)

Markt vergroenen

Het uitgespaarde wegverkeer nog buiten beschouwing gelaten, berekende Port-Liner dat het met de zes grote scheepsmodellen vanaf 2019 jaarlijks 18.000 ton minder CO2 zal uitstoten ten aanzien van zes identieke binnenvaartschepen op diesel, en minimaal 36.000 ton minder CO2 als de lading per truck vervoerd wordt. Op voorwaarde dat de batterijcontainers in de terminals van Budel en Antwerpen met groene stroom worden opgeladen.

Op een Europese binnenvaartvloot van meer dan 7000 dieselschepen zullen elf emissieloze schepen het verschil niet maken, beseft Van Meegen. Maar met Port-Liner houdt hij een troef achter de hand: retrofitting. “Onze technologie is ook eenvoudig in te passen in alle types van bestaande dieselschepen. Door de dieselmotor te vervangen door een elektromotor en de batterijcontainers aan boord te installeren, laten we een verouderd schip zonder veel moeite volledig elektrisch draaien”, zegt Van Meegen.

Of de Europese markt het voorbeeld van de Nederlandse pionier zal oppikken, is volgens Van Meegen moeilijk te voorspellen. Het ontbreekt volgens de ondernemer aan groene marktmechanismen. “Op de dieselconsumptie van de binnenvaart heft men momenteel geen accijnzen. Mochten we dat in de toekomst wél doen, dan hebben we meteen een budget om de binnenvaart stelselmatig te vergroenen. Waar wachten we nog op?”

Havenbedrijf Antwerpen wil ruim 250.000 vrachtwagenritten minder

De komende 3 jaar wil het Havenbedrijf Antwerpen het goederentransport in het havengebied efficiënter en duurzamer laten verlopen. Met de hulp van zeven strategische partners, die een subsidie ontvingen van 200.000 euro, komen slimme en duurzame vormen van vervoer in beeld. Door te investeren in spoorvervoer, elektrisch aangedreven binnenvaart en slimme logistiek wil men vanaf 2020 jaarlijks ruim 250.000 vrachtwagenritten bannen. Of dat lukt, hangt af van het welslagen van deze zeven projecten:

DP World: deze terminaloperator zet in op spoortransport. Minder vrachtwagens: 50.000

Delcatrans: deze multimodale logistieke dienstverlener ontwikkelt een reeferplatform (‘reefer’ of koelcontainer, red.) voor de binnenvaart in Wielsbeke. Minder vrachtwagens: 5400

Hakka: ontwikkelt een applicatie om lege vrachtwagenritten te vermijden. Minder vrachtwagens: 120.000

Port-Liner Holding: elektrisch binnenvaart. Minder vrachtwagens: 23.000

Danser: deze intermodale operator wil een hub & spoke-concept (een nieuw transport- en distributiesysteem, red.) realiseren langs het Kanaal Brussel-Schelde, en een corridorsysteem introduceren tussen Noord-Frankrijk en Antwerpen. Minder vrachtwagens: 26.000

Euroports Inland Terminals: zet in op een nieuwe spoorverbinding tussen Luik (Ile Monsin) en de haven van Antwerpen. Minder vrachtwagens:16.200

Slovak Shipping and Ports: voorziet vanaf de tweede helft van 2018 in een directe spoorverbinding tussen de Slovaakse hoofdstad Bratislava en de haven van Antwerpen. Minder vrachtwagens: 6000

Probeer Susanova gratis uit!

Wilt u meer dan alleen nieuws? Al onze plusartikels, reportages en analyses lezen? Kies dan voor een proefabonnement van een maand!