Plus Hoe is het gesteld met de biodiversiteit in België?

Voor het eerst hebben WWF, Natuurpunt, Natagora en verschillende andere Belgische instellingen een ‘Living Planet Index’ (LPI) voor België berekend. Daaruit blijkt dat de biodiversiteit in ons land licht is gestegen tussen 1990 en 2018. In Vlaanderen is de biodiversiteit er ook op vooruitgegaan. Maar het is geen goednieuwsshow. Zo gaat de biodiversiteit in landbouwgebieden en bossen erop achteruit. Ook hebben de vogelpopulaties het moeilijk.

Inès Aoun | 14 september 2020
Red Dragonfly 2505897 1920
Het aantal vuurlibellen, die oorspronkelijk uit het zuiden komen, neemt toe.

Volgens de Living Planet Index is de biodiversiteit in België in 28 jaar tijd met 5,7 procent gestegen (of 0,2 procent per jaar). Daar moeten we meteen ook drie kanttekeningen bijplaatsen. Ten eerste is onze biodiversiteit er sterk op achteruitgegaan vóór 1990. Vooral in de jaren zestig en zeventig waren de verliezen - onder meer door het gebruik van pesticiden - groot. In de LPI wordt gekeken naar de periode vanaf 1990.

Ten tweede gaat het niet goed met bepaalde diersoorten. Zo zijn de vogelpopulaties met 1,2 procent per jaar (of 27,7 procent in totaal) gedaald. Maar liefst 54 procent van de bestudeerde vogelsoorten deelden in de klappen. Voor amfibieën, reptielen en dagvlinders zijn de resultaten minder eenduidig: sommige soorten gingen erop vooruit, andere soorten nemen af. Sprinkhanen, krekels, libellen en juffers ten slotte doen het beter: hun gemiddelde verspreiding nam toe. Ten derde gaat de biodiversiteit er vooral in landbouwgebieden en bossen op achteruit.

Vlaamse vlinders

In Vlaanderen is de biodiversiteit nog iets meer gestegen dan in België. Tussen 1990 en 2018 steeg de biodiversiteitsindex met 28,5 procent (of 0,8 procent per jaar). Maar ook in onze contreien zijn vogels de grootste slachtoffers: de vogelpopulaties dalen sterk, met 1,4 procent per jaar. Libellen en juffers daarentegen kunnen profiteren van de betere leefomstandigheden in waterrijke gebieden. Voor vlinders is het resultaat veel minder eenduidig. De aantallen lijken zich te stabiliseren. Maar dat is een druppel op een hete plaat als je weet dat in de tweede helft van de twintigste eeuw een derde van de inheemse vlinders verdween.

Belangrijkste oorzaken?

Volgens de onderzoekers ligt het verlies aan biodiversiteit voornamelijk aan de vernietiging, versnippering en verontreiniging van leefgebieden. Ook de overexploitatie (zoals overbevissing) en de opmars van invasieve exoten – zoals de Japanse duizendknoop - hebben een belangrijke impact op onze biodiversiteit. Daarnaast heeft de opwarming van de aarde nu al een effect op onze fauna. Zo trekken grijze garnalen verder noordwaarts terwijl er hier plots meer mediterrane libellensoorten worden gespot.

Natuur- en milieumaatregelen werken

Het is niet allemaal kommer en kwel. De terugkeer van de otter, de wolf en recent zelfs de lynx zijn hier het levende bewijs van. Uit de resultaten blijkt dat diersoorten die in open natuurgebieden leven tussen 1990 en 2018 met 15 procent gestegen zijn. Soorten die in waterrijke gebieden leven, namen in dezelfde periode toe met 47,6 procent. Die positieve cijfers zijn naar alle waarschijnlijkheid toe te schrijven aan natuur- en milieumaatregelen.

WWF, Natuurpunt, Natagora en de andere Belgische instellingen geven echter aan dat de huidige inspanningen onvoldoende zijn om het verlies aan biodiversiteit in België werkelijk om te buigen. Ze vragen dan ook om dringend bijkomende maatregelen te treffen.

Oplossingen

De onderzoekers reiken ten slotte enkele oplossingen aan om de biodiversiteit een handje te helpen:

  • goed bestuur (waaronder een transversaal beleid dat synergieën creëert en ongewenste effect vermijdt, goede uitvoering van onze wetgeving)
  • nog meer inzetten op natuurbescherming en -herstel en op natuurgebaseerde oplossingen
  • samenwerking tussen verschillende actoren (burgers, privébedrijven, stakeholders)
  • natuur- en milieueducatie
  • duurzame productie en consumptie (inzetten op duurzame landbouw, korte keten, minder voedselverspilling)

Lees het eerste Living Planet Index van het WWF.

Verder lezen?

Maak een profiel aan en lees Susanova nu 1 maand gratis.