Plus Groeit de biomassa van morgen in onze tuin?

Een Zweedse start-up stelde op de klimaatconferentie in Polen een briket voor op basis van de grassoort miscanthus. Staat het sierlijke pluimgewas voor een doorbraak als biomassa?

Fran Herpelinck | 12 december 2018
Fall 2257050 1920

NextFuel uit Stockholm noemt miscanthus de ‘eerste klimaatnegatieve’ energiebron ter wereld. Het jonge bedrijf krijgt een podium op de klimaatconferentie in Katowice en stelt er vandaag briketten voor, geperst op basis van miscanthus. Op die manier wil de start-up een veelbelovende vorm van biomassa onder de aandacht brengen. Niet dat NextFuel de eerste is om de grassoort als energiebron te gebruiken, verre van, maar hun voorstelling wijst wel op een trend. Maak kennis met een veelzijdig supergewas, dat sneller groeit dan zijn schaduw.

Pluimige biomassa

De kans is groot dat u miscanthus al kent of zelfs in eigen tuin hebt staan. Het gras met de wuivende pluimen is niet enkel een siergewas: het groeit op nauwelijks 100 dagen tot 4 meter hoog en kan twintig jaar lang jaarlijks geoogst worden. Eén hectare levert bij het oogsten makkelijk twintig ton aan biomassa op. “Gezien het gras in oktober stopt met groeien en idealiter in maart geoogst wordt, drogen de stengels tijdens de wintermaanden. Dat maakt van miscanthus een energie-efficiëntere biomassa dan korte omloophout (snelgroeiende boomsoorten die om de twee à vijf jaar geoogst worden, red.), dat na het kappen nog te veel vocht bevat en gedroogd moet worden om stabiel te kunnen stockeren”, zegt Hilde Muylle van het Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO).

Groot in het buitenland

Volgens tal van spelers, zoals NextFuel, staat miscanthus voor een doorbraak. Het raakte de voorbije jaren in onze buurlanden in trek als nieuwe teelt (vooral op minder gunstige velden) en behoeft weinig zorg: afgevallen bladeren zorgen voor voldoende bemesting en de subtropische plant uit Oost-Azië is zowel bestand tegen vocht als tegen droogte.

In Nederland loopt sinds 2010 een landbouwproject rond de luchthaven van Schiphol, waarbij op 350 hectare gewassen worden geteeld voor de bio-economie, zoals vezelhennep, koolzaad, vlas en miscanthus. Bedrijven die met de gewassen aan de slag gaan, groeperen zich rond de landbouwcluster. Ze gebruiken het gras als katoenvervanger in kleding, om papier van te maken of bij de productie van bio-plastics, in de vorm van spaan- of vezelplaten. Volgens de Universiteit van Wageningen kan miscanthus ook gebruikt worden om brandstoffen zoals kerosine te vergroenen.

In Frankrijk liggen er dan weer uitgestrekte miscanthusvelden rond Parijs, waar heel wat akkers rond de Seine in de winter regelmatig onder water komen te staan.. Miscanthus gedijt er perfect. Duitsland zet miscanthus in als alternatief voor energiemaïs (biomassa voor vergistingsinstallaties), in het Verenigd Koninkrijk worden biomassacentrales met het pluimgras bijgestookt.

Klimaatnegatief

In de vorm van briketten, bedoeld voor houtkachels en open haarden, heeft het Zweedse NextFuel volgens CEO Stefano Romano een product in handen dat “meer CO2 opneemt dan er bij de productie en de verbranding vrijkomt”. Bovendien heeft hun briket, zo stelt het bedrijf, een gelijkaardige energetische waarde als steenkool. Onderzoek uit Wageningen bevestigt die bewering: voor de productie van miscanthus is meer areaal nodig, maar het is een volwaardig, alternatief voor steenkool. De Vlaamse vzw Inagro, dat zich toelegt op onderzoek naar land- en tuinbouw, becijferde dat bij verbranding 90 procent minder CO2 wordt uitgestoten dan bij steenkool.

NextFuel ontwikkelde overigens niet de allereerste briket op basis van olifantsgras. Omdat het haksel geen harsen bevat, zoals hout, is het moeilijk te persen. In Vlaanderen bestaan al varianten waarbij koolzaadkoek aan het haksel wordt toegevoegd. De briket van NextFuel is wel de eerste waarbij bagasse (de restvezels van geperst suikerriet, red.) het haksel beter doen kleven.

Vlaamse doorbraak?

Uit de Landbouwenquête, die slechts om de vier jaar wordt afgenomen, bleek dat ons land in 2016 ongeveer 182 hectare aan miscanthus telde: 3 hectare in Brussel, 51 hectare in Vlaanderen en zelfs 128 hectare in Wallonië. Ondanks het potentieel van het gewas, krijgen we in Vlaanderen volgens Hilde Muylle van het ILVO de komende jaren geen massale aanplantingen van miscanthus. “Om het gewas te gebruiken voor de productie van briketten, spaanplaten of andere toepassingen zijn heel grote hoeveelheden nodig. Tenzij we uit het buitenland importeren, hebben we die voorraad niet. De soort laat je best op minderwaardige grond gedijen. In Vlaanderen is de grond én te vruchtbaar én te weinig beschikbaar voor zulke biomassa. In landen met voedselarme landbouwgronden, bij uitstek in Polen of Oekraïne, zie ik de soort dan wel weer doorbreken.”

Miscanthus is volgens Muylle in Vlaanderen vooral interessant voor kleinschalige toepassingen. “Dat zien we dan ook steeds vaker. Landbouwers bijvoorbeeld planten miscanthus op minderwaardige grond of een restperceel, om het gewas voor eigen gebruik als warmtebron te gebruiken. Ook als bodembedekker is het interessant, omdat het anders dan de traditionele varianten geen pesticiden of zaden bevat waaruit onkruid kan ontluiken. Of het kan als alternatief dienen voor stro, dat momenteel erg duur is.”

Verder lezen?

Maak een profiel aan en lees Susanova nu 1 maand gratis.