“Gespreid laden om groener te kunnen tanken”

Vlaanderen telt vandaag bijna 1100 publieke laadpunten voor elektrische wagens. Het gaat om 1000 standaard laadpunten en een 60-tal snelladers. Tegen 2020 zou het totale aantal moeten stijgen tot 7300. Die uitdaging gaat verder dan het installeren van louter stopcontacten: er is nood aan ‘slimme’ laadinfrastructuur die auto’s gespreid én groen oplaadt. “De laadpaal van de toekomst moet deel uitmaken van een nieuw ecosysteem, perfect geïntegreerd in een groen elektriciteitsnet.”

Dit artikel maakt onderdeel uit van het dossier:
Transport & Mobiliteit
Katleen Put | 13 juli 2017
Evd0000081
©Eneco
©Eneco

“Auto’s staan 90 procent van de tijd stil. Ze kunnen hun energievraag makkelijk afstemmen op het aanbod -MICHEL DAVIDTS (ENECO)

In Vlaanderen rijden ongeveer 3,7 miljoen voertuigen rond, waarvan 16.000 milieuvriendelijke (CNG of elektrisch). Iets meer dan 9000 daarvan werden vorig jaar ingeschreven. In 2015 waren dat er zo’n 3400. Het merendeel zijn plug-in- hybrides die in hun eigen garage worden opgeladen. Elektriciteit ‘bijtanken’ kan in Vlaanderen aan zo’n 1060 publieke laadpunten. De overheid wil dat aantal de komende jaren verhogen tot 7300. “Overdreven ambitieus is dat niet: in Nederland staan nu al 30.000 laadpalen”, weet professor Joeri Van Mierlo van de onderzoeksgroep MOBI (VUB). “Binnen Europa is België zeker geen koploper op het vlak van elektrisch rijden. In Noorwegen heeft één op de drie nieuw verkochte wagens een elektrische motor, bij ons is dat één op de vijftig. Toch haalt België binnen Europa een vijfde plaats, vooral dankzij de plug-in-hybrides. In de meeste landen schommelt de verkoop van elektrische wagens rond 1 à 2 procent.” 

Clean Power for Transport 

In 2014 besliste Europa om actief op alternatieve transportbrandstoffen in te zetten. De ‘Clean Power for Transport’-richtlijn vroeg de lidstaten om actieplannen op te stellen om voertuigen op milieuvriendelijke brandstoffen en de bijhorende infrastructuur een boost te geven. Eind 2015 legde Vlaanderen zijn doelstellingen vast. “Op het vlak van autoverkoop mikken we tegen 2020 op 7,5 procent batterij-elektrische wagens en 5 procent voertuigen op CNG. Daarbovenop komt het aandeel van de plug-in-hybrides, die ook nog een verbrandingsmotor hebben”, zegt Jeroen Cockx van het Departement Omgeving. “In concrete cijfers gaat het om 60.000 batterij-elektrische wagens, 13.000 plug-in-hybrides en 40.000 CNG-voertuigen. Europa vraagt dat we per tien elektrische wagens ongeveer één publiek oplaadpunt voorzien. Tegen 2020 willen we dan ook 7300 laadpunten realiseren. Dat zijn ongeveer 3600 laadpalen, want een laadpaal telt meestal twee laadpunten.”

“Als energieleverancier bekijken we niet alleen hoe onze klanten kunnen laden, maar ook hoe dat op een zo duurzaam mogelijke manier kan gebeuren” - GEERT LEPPENS (EDF LUMINUS)

Wat eerst: meer laadpalen of meer auto’s? 

Of Vlaanderen die doelstellingen zal halen, is nog onzeker. Vooralsnog blijft de verkoop van zero-emissiewagens (100 procent elektrisch of met een brandstofcel) steken op 0,5 procent. De plug-in-hybrides doen het dan weer veel beter dan verwacht, ondanks hun hogere prijs. Vooral de angst om zonder stroom te vallen houdt consumenten tegen om voor een volledig elektrische wagen te kiezen, zo blijkt uit enquêtes. Een volle batterij levert minder kilometers op dan een volle brandstoftank, en laadpunten zijn schaars. Kan het aanbieden van meer laadpalen twijfelaars over de streep trekken? “Het installeren van laadpunten moet hand in hand gaan met het stimuleren van elektrisch rijden”, meent Joeri Van Mierlo. “Op dat vlak zitten we met de typische kip-of-ei-vraag: zorg je eerst voor meer laadpalen of wacht je tot er meer elektrische wagens zijn? Je moet natuurlijk een basisaanbod hebben, zodat mensen niet zonder stroom vallen. Maar te veel palen plaatsen voor de elektrische auto’s er zijn, heeft ook geen zin: dan is de kost voor de aanbieder te hoog en ergeren mensen zich aan de niet-gebruikte, lege parkeerplaatsen voor elektrische auto’s. Dat werkt contraproductief. Eens de verkoop van elektrische auto’s begint te stijgen, moeten de laadpalen wel snel volgen. Zeker in steden, waar 90 procent van de inwoners geen eigen garage met stopcontact heeft.” 

Gespreid laden, groener laden 

Nu de prijzen stilaan dalen en autoconstructeurs meer elektrische modellen op de markt brengen, zou de toename van elektrisch rijden snel kunnen gaan. Als 73.000 consumenten – de Vlaamse doelstelling – morgen voor een elektrische auto kiezen, dan kan de energievraag in ons land met 0,5 procent stijgen. Gaan we allemaal elektrisch rijden, dan hebben we zo’n 20 procent meer elektriciteit nodig. Kan ons energienet dat aan? Elektriciteit is meer dan een stopcontact: de laadpaal van de toekomst moet deel uitmaken van een nieuw ecosysteem, perfect geïntegreerd in een groen elektriciteitsnet, benadrukken de experts. “Gespreid laden wordt een must”, zegt Michel Davidts van Eneco. “Belangrijk in die redenering is het besef dat auto’s het grootste deel van de dag stilstaan. Het tijdsvenster waarbinnen een elektrische wagen kan worden opgeladen is enorm. We evolueren naar een systeem waarbij de klant zijn wagen aankoppelt – thuis of op het werk – en de technologie zelf een goed moment kiest om te laden. De batterijen van elektrische wagens kunnen bovendien een teveel aan wind- of zonne-energie tijdelijk opslaan. Zo kunnen we meer hernieuwbare energie in het net integreren.” Voor wie veel kilometers maalt en lang stilstaan geen optie is, kunnen snelladers een oplossing zijn. Michel Davidts: “Dat zijn laadpalen met een groot vermogen, die je batterij in een kwartiertje opladen. Snelladers moeten er zeker zijn, bijvoorbeeld naast onze autosnelwegen, maar ze zijn niet overal nodig.” EDF Luminus bouwt aan een snellaadnetwerk op 25 locaties in België dat tegen eind 2017 klaar is en onderdeel zal uitmaken van een groter Europees netwerk van meer dan driehonderd snelladers dat zal toelaten om elektrisch te rijden van Italië tot Dublin. Slim laden helpt om het elektriciteitsnet niet te overbelasten, meent ook Geert Leppens van EDF Luminus. “Bij de huidige plug-in-hybridewagens valt de energievraag nog mee, omdat ze relatief kleine batterijen hebben, maar het opladen van een volledig elektrische wagen vergt op jaarbasis al snel evenveel energie als een gemiddeld huishouden. ‘Slimme’ laadoplossingen spreiden de vraag naar energie, zodat we duurzamer kunnen rijden en het hele elektriciteitsnet niet moeten versterken.”

“Als energieleverancier bekijken we niet alleen hoe onze klanten kunnen laden, maar ook hoe dat op een zo duurzaam mogelijke manier kan gebeuren. Als pionier in windenergie hebben we steeds meer groene energie ter beschikking; alleen bepaalt de wind wanneer die geproduceerd wordt. Door gespreid laden van elektrische voertuigen toe te passen, kunnen elektrische wagens opgeladen worden op het moment dat er hernieuwbare energie beschikbaar is.”

E-mobility cluster brengt partners samen 

Om slim te kunnen laden, moet de laadinfrastructuur volledig verweven zijn met het elektriciteitsnet. Achter een elektrische wagen zit een heel netwerk aan betrokken partners: autobouwers, energieleveranciers, installateurs van laadinfrastructuur, lokale en nationale overheden … Om alle actoren met elkaar in contact te brengen, lanceerden lanceerden i-cleantech Vlaanderen, Febiac, Tecnolec en Traxio samen met twintig bedrijven eind 2016 de e-mobility cluster. Onder meer EDF Luminus, Eneco en elektrogroothandel Rexel – specialist van laadinfrastructuur – zijn lid. “De markt van elektrisch rijden is erg gefragmenteerd: hardware, software, energieaanvoer, zowel kleine als grote bedrijven ... Door onze kennis samen te brengen in de e-mobility cluster, kunnen we nieuwe concepten testen en de investeringen en risico’s verdelen”, meent Michel Davidts. 

“Vooral de informatiedoorstroming naar de markt kan beter”, vult Steven Leeten van Rexel aan. “Over elektrische laadinfrastructuur heerst nog veel onwetendheid. Een laadpaal installeren kan niet zomaar overal: je hebt er toch wat kennis voor nodig. Bij private laadpunten is de eerste vraag altijd: kan de elektrische installatie van de klant het aan? Een oude garage met een stopcontact zonder aarding is bijvoorbeeld niet geschikt. Een tweede topic is: kan het elektriciteitsnet een grote hoeveelheid elektrische wagens aan? Om slim te laden, moet de laadinfrastructuur volledig verweven zijn met het elektriciteitsnet. De complexiteit daarvan wordt vaak onderschat. Via de e-mobility cluster delen we onze kennis en bouwen we een netwerk uit, zodat we met één stem naar buiten kunnen treden. Zeker voor het contact met de verschillende overheden is dat belangrijk.”

Evd0000091
De markt van elektrisch rijden is erg gefragmenteerd. Via de e-mobility cluster testen actoren nieuwe concepten samen uit, zodat investeringen en risico’s verdeeld worden. © Eneco

Twijfels wegnemen 

Om van elektrisch rijden in België een succes te maken, is in de eerste plaats politieke wil nodig. Naast de 100 procent elektrische voertuigen, worden ook de plug-in-hybrides voor particulieren nog tot 2020 fi scaal ondersteund. Wellicht zal daarna vooral het aandeel van de pure batterijvoertuigen toenemen. Jeroen Cockx: “De komende jaren gaan we op twee fronten werken. Enerzijds is er een premie en een belastingvoordeel voor mensen die een elektrische wagen kopen. Samen met de dalende prijzen – tegen 2020 zou het prijsverschil met een ‘gewone’ auto weg moeten zijn – en de toename van het aantal elektrische modellen, kan dat de vraag een sterke impuls geven. Anderzijds vragen we de netbeheerders om, in samenspraak met de gemeenten, extra laadpunten te voorzien. Dat zal mensen hopelijk de geruststelling geven dat ze echt niet zullen stilvallen. Om de uitbreiding nog te versnellen, hopen we een Green Deal ‘slim en duurzaam laden’ te lanceren (zie kader op p. 20). De Green Deal is een nieuw instrument van de Vlaamse overheid dat privébedrijven ondersteunt bij complexe samenwerkingsverbanden.” 

Na de zomer start de Belgische Vereniging voor Elektrische Voertuigen (ASBE) met een roadshow door de Vlaamse provincies om vragen te beantwoorden. “Hoewel we al enkele campagnes achter de rug hebben en onze website www.milieuvriendelijkevoertuigen.be heel wat informatie bijeenbrengt, voelen we dat veel mensen nog altijd vragen en twijfels hebben bij elektrisch rijden. Wat zijn de voordelen, welke modellen zijn er, kan ik thuis zelf laden? We moeten de mensen dus zo objectief mogelijk blijven informeren”, zegt Cockx. “Volgens de laatste prognoses zal het aantal personenkilometers dat we samen afleggen de komende jaren alleen maar stijgen. Dat kunnen we niet alleen opvangen met meer openbaar vervoer en fietsinfrastructuur, ook de vergroening van het voertuigenpark is een noodzaak. Tegen 2030 wil minister van Energie Bart Tommelein het aantal nieuw verkochte elektrische wagens tot 50 procent zien stijgen. Investeren in elektrisch rijden loont dus zeker de moeite.”

Eoly en Allego leveren eerste Vlaamse publieke laadpalennetwerk 

In het kader van het Vlaamse actieplan ‘Clean Power for Transport’ vroeg minister van Energie Bart Tommelein aan netbeheerders Eandis en Infrax om een aanbesteding uit te schrijven. Die werd gewonnen door laadpaaloperator Allego, die tegen 2020 in totaal 2500 publieke laadpalen zal leveren, plaatsen en uitbaten. Dirk Thys, accountmanager bij Allego: “Het doel is dat elke Vlaamse gemeente minstens één laadpaal heeft. We plaatsen de palen gespreid over vier jaar. De eerste werd in mei symbolisch onder spanning gezet in Oostende, de rest zal nu in sneltempo volgen.” Eoly, de duurzame-energiespecialist van Colruyt Group, werd uitgekozen om groene stroom te leveren aan dit eerste publieke laadpalennetwerk in Vlaanderen. 

Publieke laadpalen zijn een belangrijke aanvulling op thuisladen en laden op het werk. Ze worden vooral gebruikt om bij te laden en om afstanden te overbruggen. Op basis van analyses, onafhankelijke studies en ervaringen uit het buitenland werden de beste locaties uitgekozen om nieuwe laadpalen in te planten. Het gaat vooral om carpoolparkings, kantoorgebouwen, handelscentra, mobiliteitsknopen en plaatsen voor vrijetijdsbesteding.

Reportage

Probeer Susanova gratis uit!

Wilt u meer dan alleen nieuws? Al onze plusartikels, reportages en analyses lezen? Kies dan voor een proefabonnement van een maand!