Plus Duurzame palmolie raakt moeilijk ingeburgerd

Slechts 19 procent van alle palmolie die wereldwijd geproduceerd wordt, draagt het duurzame keurlabel van het WWF. Omdat duurzame palmolie duurder is, laten tal van voedingsfabrikanten de beschermende normen links liggen.

Fran Herpelinck | 8 maart 2019
Palm 1464655 1920

Palmolie is de meest gebruikte plantaardige olie in onze voeding. Van koekjes over chips tot smeerpasta: per jaar consumeert iedere Belg ongeveer veertig liter palmolie. Ook in cosmetica en biobrandstoffen wordt palmolie verwerkt. De olie is een mikpunt van kritiek omdat de productie ervan (die hoofdzakelijk in Maleisië en Indonesië plaatsvindt) gepaard gaat met massale ontbossing, wat klimaatopwarming aandrijft. Ook uitbuiting en landroof zijn schering en inslag op palmolieplantages. Om die wantoestanden een halt toe te roepen, tracht het Wereldnatuurfonds (WWF) al jaren om alle grote producenten en voedingsfabrikanten achter het duurzaamheidslabel RSPO (Roundtable on Sustainable Palm Oil) te scharen.

Beperkte impact

Het label bestaat sinds 2004 en bindt een palmolieproducent, -afnemer of -investeerder aan bepaalde regels rond de bescherming van lokale ecosystemen en arbeidsomstandigheden. Alleen verloopt de missie van het WWF tergend traag. Het label telt intussen dan wel vierduizend leden, hun gezamenlijk aandeel blijft beperkt. Duurzaam geproduceerde palmolie is vandaag goed voor dertien miljoen ton per jaar, wat overeenkomt met amper negentien procent van de markt. ’Gewone’ palmolie heeft dus een oplage die nog steeds vier maal zo groot is.

Duur-zaam product

Een verklaring ligt bij de prijs van RSPO-palmolie. Duurzaam geproduceerd is palmolie soms tot de helft duurder, wat consumenten volgens tal van voedingsfabrikanten weigeren te betalen. Een kwalijk neveneffect: omdat de oplage van duurzame palmolie relatief klein is, wordt duurzame teelt vaak mee verwerkt en verkocht met niet-gecertificeerde teelt. Toch hoopt het WWF nog steeds op een omslag. Na tien jaar lidmaatschap slaagde Ferrero, de producent van Nutella, er in 2015 in om 100 procent RSPO-palmolie te produceren. Ook Nestlé stelt zich dat doel, zij het wel pas tegen 2023.

Weinig diepgang

Volgens sommigen laat het WWF met het RSPO-label nog heel wat steken vallen. Het label is te oppervlakkig, klinkt het bijvoorbeeld bij ngo’s zoals Oxfam en 11.11.11. De regels rond ontbossing gaan voor hen niet ver genoeg en is er te weinig toezicht op de naleving. Ook sanctionering komt amper voor. Vorig jaar werd Nestlé een jaar geschorst als RSPO-lid omdat het te weinig transparantie bood, maar dat geval is volgens critici slechts een zeldzaam juist voorbeeld.

Volgens de ngo’s is het misleidend om te spreken over duurzaam geproduceerde palmolie, terwijl op het terrein nog zoveel dingen mislopen voor mens en milieu. Zij dringen bij België en Europa aan op een gecontroleerd certificeringsmechanisme dat niet enkel de voedingssector, maar bijvoorbeeld ook cosmeticabedrijven bij de les houdt.

Verder lezen?

Maak een profiel aan en lees Susanova nu 1 maand gratis.