MVO

Plus De crisis als aanzet voor een positief verhaal: de 5 duurzaamheidstrends na corona

COVID-19 verandert onze maatschappij, zoveel is intussen duidelijk. Maar het virus dat de wereld compleet lamlegde heeft ook positieve gevolgen. Vaste gewoontes die een milieu-impact veroorzaken, zijn misschien makkelijker te doorbreken dan we dachten. Susanova houdt de vijf duurzaamheidstrends die in de lockdown opdoken tegen het licht. Maken ze kans om ook ná corona de toon aan te geven?

Dit artikel maakt onderdeel uit van het magazine:
Susanovamagazine juli 2020
Johan Lambrechts | 29 juni 2020
Fusion Medical Animation Rnr8 D3 Fnuny Unsplash

1. Wordt thuiswerk het nieuwe normaal?

Spectaculair: da’s het minste wat je kan zeggen over de manier waarop miljoenen wereldburgers plots verplicht van thuis uit moesten werken. De toenemende digitalisering vormt daarbij een grote facilitator. Tools voor videomeetings en webinars zijn onmisbare hulpmiddelen in het transitieproces, zoals we elke dag merkten tijdens het gebruik van Zoom, Skype of Teams. De voordelen van telewerk zijn legio: minder onnodige pendeltijd, minder files, en dus ook minder fijn stof en CO2-uitstoot. Een enquête van KBC bracht aan het licht dat 88 procent van de Belgische bedrijven verwacht dat het telewerk na de coronacrisis nog toeneemt. Maar de vraag is of de tijdelijke maatregel van de voorbije weken een kwantumsprong wordt, of eerder een beperkte versnelling.

Jan Denys, arbeidsmarktspecialist bij Randstad: “Dat thuiswerk door de coronacrisis zal vermeerderen, lijkt me een uitgemaakte zaak. Maar enige nuance is op z’n plaats. In slechts 40 procent van alle jobs is telewerk mogelijk. In die sectoren werkte voor de lockdown al een vijfde van de werknemers geregeld thuis. Met andere woorden: het laaghangend fruit is al geplukt. Laten we ook niet vergeten dat niet elke werknemer vragende partij is. Na de ‘thuiswerktest’ van de afgelopen maanden hebben velen ook de minpunten gezien. Niet iedereen heeft thuis voldoende plaats om rustig te werken of beschikt over de nodige infrastructuur, zoals een snelle internetverbinding en IT-capaciteit. Bovendien is thuiswerk niet voor iedereen geschikt. Nogal wat werknemers hebben nood aan sociaal contact met hun collega’s, of weten dat ze niet genoeg zelfdiscipline hebben om thuis aan de slag te gaan. Thuiswerk maakt het ook veel moeilijker om een duidelijke grens te trekken tussen werk en privé, en net daar hebben sommige werknemers een grote behoefte aan. Ik denk dat thuiswerk voor de meeste mensen ideaal is voor maximaal één à twee dagen per week.”

2. Blijft de fietser koning?

Nooit eerder leek de fiets zo aanlokkelijk als in de afgelopen maanden. Tijdens de lockdown verdubbelde het aantal gebruikers van het Brusselse platform voor deelfietsen Billy Bike – volgens de organisatie zowel uit angst om het openbaar vervoer te nemen als vanwege de sterk verminderde autodruk in de straten. Het mobiliteitsonderzoek Telraam berekende met ‘telramen’ over heel Vlaanderen dat – vergeleken met het pre-coronatijdperk – het aantal fietsers met 10 procent steeg en het aantal vrachtwagens en auto’s halveerde. In de periode dat niet-essentiële verplaatsingen verboden waren en we alleen buiten mochten om te sporten, herontdekten we met zijn allen het plezier van fietsen als vrijetijdsbesteding.

Het kan bijna niet anders of ook het gebruik van de fiets als alternatief transportmiddel voor woon-werkverkeer in het post-coronatijdperk zal daar wel bij varen. Professor duurzame mobiliteit Cathy Macharis (VUB) denkt dat corona een kantelpunt kan zijn. “In crisistijd herdenken mensen hun gewoontes”, zegt Macharis in De Morgen. “Door in extra fietspaden te voorzien op het moment dat ze weer aan de slag gaan, verhoogt de kans dat ze de fiets uitproberen en hem blijven gebruiken.”

In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest hebben ze dat goed begrepen. Verschillende autorijstroken en parkeerstroken gaan voor de bijl om plaats te maken voor fietspaden. Dat is onder meer het geval op de invalswegen en in de iconische Louizalaan en Wetstraat. In die laatste werd een van de vier rijstroken vervangen door een breed fietspad. In totaal komt er op korte termijn in Brussel 40 kilometer fietspad bij, in Milaan 35. In Parijs staat er zelf 650 kilometer nieuw fietspad op het programma. Die overgang van auto- naar fietsinfrastructuur in Europese steden zal leiden tot minder files en hopelijk ook tot een betere luchtkwaliteit. Een studie berekende dat door de afgenomen luchtverontreiniging op amper één maand tijd zo’n 11.000 vroegtijdige overlijdens vermeden werden in Europa.

3. Is het gedaan met spotgoedkope vliegtickets?

Vóór corona verslonden we lowcostvluchten alsof het snoepjes waren. Maar dat had consequenties. Een enkel ticketje naar Venetië voor 10 euro leidde tot overtoerisme en is schadelijk voor het milieu. Bovendien ontstond een race to the bottom bij vliegmaatschappijen en reisbureaus. Ook de kwaliteit voor de reiziger was op die manier niet altijd gegarandeerd. Op lange termijn hield dat grote risico’s in voor de leefbaarheid en duurzaamheid van de hele toeristische sector. Volgens topman Alexandre de Juniac van de internationale luchtvaartorganisatie IATA moet dat anders. Vanwege de social distancing-maatregelen na corona zijn aanzienlijke aanpassingen nodig zegt hij, zoals de ‘neutralisatie’ van een derde van de zetels op korte-afstandsvluchten. Daardoor zullen de ticketprijzen met minstens 50 procent moeten stijgen, om zeker te zijn van een minimale winst voor de luchtvaartmaatschappij. Ook het aandeel zakenreizen en businessvluchten neemt in de toekomst wellicht gevoelig af. De voordelen van videoconferencing zijn tijdens de lockdown genoegzaam aan de oppervlakte gekomen: digitale meetings besparen tijd en geld.

4. Blijft lokaal voedsel hot?

Wat doet een lokale ondernemer als hij zijn winkel voor een tijdje moet sluiten? Hij biedt een online shop en thuislevering aan, en zorgt ervoor dat hij zo op de markt blijft. Via initiatieven en hashtags als #SupportYourLocals en Winkelhieren steunde de Vlaming lokale handelaars die hij vaak nog niet kende, van de wijncoöperatie in het dorp tot de rozenkweker die boeketten aan huis levert. Ook de duurzame landbouw heeft er een pak fans bij. Boeren & Buren stelt wekelijks een gevarieerd aanbod aan lokaal geteelde verse producten samen voor de leden van een ‘Buurderij’. Die plaatsen online hun bestelling en halen ze wekelijks op een vaste locatie in de buurt af. De sociale korte-keten-organisatie die actief is in heel Europa zag zijn bezoekcijfers exploderen en beleefde een grote sprong voorwaarts. Het aantal bestellingen in België is meer dan verdubbeld, er kwamen méér dan achtduizend klanten in ons land bij en meer dan zestigduizend in heel Europa.

Wannes De Jonghe van Boeren & Buren: “We hebben geen glazen bol, maar we zijn wel hoopvol en denken dat de meeste van die duizenden ‘nieuwe Buren’ ook in de toekomst bij ons zullen blijven. Dat blijkt ook uit de enquête die we hebben afgenomen. Voor velen was het een wake-upcall. Misschien zullen ze in de toekomst niet zo vaak en veel bestellen als nu, maar ze hebben een groter inzicht in de korte keten gekregen. Ze weten nu dat we bestaan als alternatief voor de supermarkten, en dat is het allerbelangrijkste. We zijn op de kaart gezet.”

5. Blijven we natuur- en milieubewuster?

We zaten met ons allen weken in ons kot. Maar schijnbaar contradictorisch waren we in die periode dichter bij de natuur dan ooit tevoren. Op sociale media circuleerden beelden van wandelaars en joggers in idyllische bosdreven, compleet met kleurrijke bloemen en vrolijke waterpartijen. Mensen penden hun verwondering en verbazing neer over het feit dat in hun eigen omgeving zoveel moois te zien is. Of dat allemaal leidt tot een hogere appreciatie van de natuur en een ander, blijvend en beter milieu- en klimaatbewustzijn in de komende jaren is op dit mo- ment nog niet te voorspellen. Maar de coronacrisis, volgens sommigen een snelle versie van de klimaatverandering, leert ons wel al iets. De manier waarop op korte tijd begrippen als ‘korte keten’, ‘lokale productie’ en ‘andere mobiliteit’ massaal zijn omarmd, maakt één ding duidelijk: als er de nodige sense of urgency is, dan blijft ook voor het klimaatprobleem een gedragsverandering mogelijk.

Verder lezen?

Maak een profiel aan en lees Susanova nu 1 maand gratis.