Boost voor de biodiversiteit op een nucleaire site

Een gevarieerd landschap met heide, poelen en bos: het is wellicht niet wat je je voorstelt bij een nucleaire site. Toch is dat hoe het grootste deel van de terreinen van de Nationale instelling voor radioactief afval en verrijkte splijtstoffen (NIRAS) en haar industriële dochteronderneming Belgoprocess in Dessel eruitziet. “Een groen bedrijventerrein creëert een draagvlak voor je activiteiten.”

Dit artikel maakt onderdeel uit van het dossier:
Duurzame bedrijventerreinen
Tom Wolfs | 6 september 2021
Biodiversiteit NIRAS
©Roger Damen

NIRAS en Belgoprocess zetten al jaren in op natuurbeheer. Onder meer in een gebied van zo’n 70 hectare groot dat grenst aan de zone waar de komende decennia al het laag- en middelradioactieve kortlevende afval in ons land geborgen wordt. Voor dat gebied werd een bosbeheerplan opgesteld, dat er kwam in het kader van de oppervlakteberging van het afval (zie kader).

Arne Berckmans, verantwoordelijk voor het terreinbeheer bij NIRAS, legt uit hoe het plan tot stand kwam: “De lokale gemeenschap verbond tal van maatschappelijke voorwaarden aan de berging. Bijvoorbeeld over het behoud van de natuur rond de toekomstige bergingsinstallatie. Samen met onder andere de partnerschappen STORA en MONA – die de bevolking van Dessel en Mol vertegenwoordigen in het bergingsproject – en met Natuur en Bos werkten we die voorwaarden uit tot een beheerplan.”

Win-winsituatie

Het bosbeheerplan bevat verschillende maatregelen die een boost geven aan de biodiversiteit op de terreinen van NIRAS. Denk aan het herstel van het oorspronkelijke Kempische heidelandschap, of aan het beheer van exoten zodat inheemse planten- en boomsoorten meer kansen krijgen. Daarnaast is recreatie een belangrijk luik, met een focus op wandelen en fietsen.

“Voeg daarbij de inspanningen die Belgoprocess doet rond natuurbeheer, en ons gezamenlijke dossier voor de Vlaamse Green Deal Bedrijven en Biodiversiteit lag in feite al klaar”, zegt Berckmans. “Aansluiten bij het initiatief was maar een kleine stap. Met een beperkt aantal administratieve handelingen konden we onze natuurbeheermaatregelen inschrijven en zo andere organisaties inspireren. Een win-winsituatie: voor ons en voor de Vlaamse natuur.”

Inzetten op groene bedrijventerreinen plaatst je organisatie in een ander daglicht en creëert een draagvlak voor je activiteiten.

Arne Berckmans (NIRAS)

Ander daglicht

En de medewerkers van NIRAS en Belgoprocess, wat vinden zij van hun biodiverse werkplek? Berckmans: “Ik vermoed dat ze die intussen als vanzelfsprekend beschouwen. En ook de lokale stakeholders zijn enthousiast over het natuurbeheer. De inwoners uit de regio kunnen immers over een deel van onze terreinen wandelen, via een pad dat onlangs nog werd heraangelegd.”

“Inzetten op groene bedrijventerreinen plaatst je organisatie in een ander daglicht en creëert een draagvlak voor je activiteiten. Daar hoef je vaak niet eens veel voor te doen. Voor vele organisaties volstaat een kleine investering, of zelfs: een besparing. Je strak gemaaide gazon vervangen door een bloemenweide trekt bijvoorbeeld nuttige insecten aan én kost minder aan onderhoud. Of neem een initiatief als Maai Mei Niet: zonder ook maar iets te doen kon je al een verschil maken.”

Tijdelijke natuur

Een belangrijk concept dat het voor bedrijven eenvoudiger maakt de biodiversiteit op hun terreinen te vergroten is dat van tijdelijke natuur. Het werd ontwikkeld door Natuur & Bos en staat toe dat braakliggende percelen voor een afgebakende periode worden opgewaardeerd. Zónder dat de eigenaar die nieuwe natuurwaarde moet compenseren als hij de grond uiteindelijk aansnijdt voor industriële ontwikkeling.

“Ook dat principe passen NIRAS en Belgoprocess toe”, zegt Berckmans. “We beschikken in Dessel over enkele terreinen die pas over tien à vijftien jaar een bestemming krijgen. In de tussentijd doen we er aan natuurbeheer om een nieuwe habitat voor planten en dieren te scheppen. Wanneer we later starten met bouwen op die percelen, moeten we enkel de oorspronkelijke natuurwaarde vergoeden; die van een weinig gevarieerd dennenbos.”

Wie zijn NIRAS en Belgoprocess?

NIRAS is de Nationale instelling voor radioactief afval en verrijkte splijtstoffen, die sinds 1980 verantwoordelijk is voor het veilige beheer van radioactief afval in België. Haar industriële dochteronderneming Belgoprocess staat in voor de verwerking en de opslag van het afval. De nucleaire sites waar die activiteiten plaatsvinden bevinden zich in Dessel en Mol.

In die eerste gemeente wordt over enkele jaren ook al het Belgische laag- en middelradioactieve kortlevende afval geborgen. Dat type afval ontstaat onder andere in kerncentrales, in ziekenhuizen, in onderzoeksinstellingen en bij de ontmanteling van buiten dienst gestelde nucleaire installaties. Na driehonderd jaar heeft het afval het grootste deel van zijn radioactiviteit verloren. Daardoor kan het bovengronds geborgen worden in een oppervlaktebergingsinstallatie.

Het oppervlaktebergingsproject in Dessel combineert een technisch verhaal met een breed maatschappelijk draagvlak. Zo zat de lokale bevolking mee aan de tekentafel bij het technische ontwerp van de bergingsinstallatie. De bewoners stelden ook voorwaarden aan de komst van de installatie, die NIRAS samen met hen uitwerkte tot maatschappelijke projecten met een tastbare meerwaarde voor de regio rond Dessel en Mol.

Wat is de Vlaamse Green Deal?

De Vlaamse overheid ondersteunt verschillende ‘Green Deals’: vrijwillige overeenkomsten met (privé)partners om samen een groen project te starten. Een daarvan is de Green Deal Bedrijven en Biodiversiteit. Die moet de biodiversiteit op bedrijventerreinen verhogen en het draagvlak ervoor versterken. Onder meer door bedrijven toegang te geven tot kennis, instrumenten en best practices in een groot lerend netwerk.

“Inschrijven voor de Green Deal is allesbehalve moeilijk”, weet Arne Berckmans. “Je krijgt als organisatie de tools aangereikt om zelf aan de slag te gaan met de biodiversiteit op je terreinen. Bovendien sta je er niet alleen voor: coaches van de Vlaamse overheid staan klaar om te helpen. Weet je nog altijd niet waar te beginnen, dan kan je je laten inspireren door andere deelnemers.”

Probeer Susanova gratis uit!

Wilt u meer dan alleen nieuws? Al onze plusartikels, reportages en analyses lezen? Kies dan voor een proefabonnement van een maand!