Plus "Bomen kunnen een derde van alle uitgestoten CO2 opnemen"

Van groene bossen tot tropische regenwouden, ze verdwijnen op grote schaal. Ontbossing vormt een belangrijk milieu- en klimaatprobleem. En net bomen kunnen ook de oplossing brengen.

29 januari 2019
Meadow 406514 1920

Ontbossing en aantasting van bossen vertegenwoordigen zo’n 17 procent van de uitstoot van broeikasgassen. Dat is meer dan de hele transportsector samen, en tweede in de rij na de energiesector. Dat bleek in 2018 uit een reeks rapporten van het IPCC, het Intergovernmental Panel on Climate Change van de Verenigde Naties.

Tropische ontbossing alleen al veroorzaakt 8 procent van de CO2-emissie in de wereld. Als de ontbossing aan dit tempo doorgaat, zal het onmogelijk zijn om de doelstelling van het klimaatakkoord van Parijs te halen, met name om de opwarming van de aarde te beperken tot 2 graden Celsius. Internationale groeperingen doen inspanningen om de ontbossing een halt toe te roepen. Het programma REDD+ van de Verenigde Naties helpt ontwikkelingslanden om duurzaam bosbeheer te promoten om zodoende de uitstoot van CO2 te verminderen.

Hoe is het momenteel gesteld met de ontbossing in de wereld?

Tim Cristophersen, coördinator van het Milieuprogramma van de Verenigde Naties (UNEP): “Het goede nieuws is dat het tempo van de globale ontbossing sinds 2000 afneemt. Op een bepaald moment was het tempo zelfs gehalveerd. Er is nog steeds veel ontbossing, maar het gaat trager, dus dat is deels goed nieuws. We zien ook dat er veel aan herbebossing en bosherstel wordt gedaan in ontboste gebieden. Die nieuwe bossen kunnen natuurlijk niet de biodiversiteit en het ecosysteem vervangen van de oude bossen. In sommige landen gaat de ontbossing ook juist sneller. Het is dus een genuanceerd verhaal, maar zeker geen doemscenario.”

Welke vooruitgang ziet u en welke ontwikkelingen baren u zorgen?

Cristophersen: “In Europa is de evolutie gunstig, daar worden miljoenen hectaren bos per jaar aangeplant. In Azië en de landen rond de Stille Oceaan is een gemengd beeld te zien. China investeert zwaar in bosherstel en plant miljoenen hectares nieuwe bossen, terwijl in landen zoals Myanmar de ontbossing versnelt.

“Een recente bezorgdheid betreft Brazilië, waar de nieuwe regering de bescherming van het Amazonewoud waarschijnlijk zal afbouwen. We vermoeden dat ze de positieve evolutie niet zullen kunnen aanhouden, zeker niet die van de jaren 2007 tot 2012 toen de ontbossing met 70 procent was verminderd.”

Welke rol speelt REDD+ hierbij? Zijn er successen geboekt dankzij de inbreng van dit programma?

Cristophersen: “Via REDD+ proberen we lokale gemeenschappen over de hele wereld bewust te maken van hun rechten en van het feit dat ze mogen meebeslissen over natuurlijke rijkdommen in hun gebied – wat vroeger lang niet altijd het geval was. In Panama en Ecuador bijvoorbeeld hebben we samengewerkt met lokale gemeenschappen om de bebossing in kaart te brengen en prioritaire gebieden voor herbebossing te bepalen."

“Bomen kunnen heel makkelijk een zekere oplossing bieden voor het klimaatprobleem. Momenteel veroorzaakt de ontbossing 17 procent van de CO2-emissie, terwijl bossen wel een derde van alle uitgestoten CO2 ter wereld zouden kunnen opnemen. Toch heeft herbebossing maar 3 procent van de budgetten voor klimaatmaatregelen ontvangen."

De laatste tijd wordt er veel gepraat over natuurlijke oplossingen voor het klimaatprobleem. Welke zijn dat en hoe kunnen die eruit zien in de praktijk?

Cristophersen: “Door de kracht van de natuur in te zetten kun je ecosystemen herstellen of verbeteren. Zo kunnen bossen bodemerosie tegengaan en overstromingen voorkomen. Of het water filteren tot drinkwater voor stedelingen. Dat gebeurt in feite al over de hele wereld, maar het wordt niet altijd onderkend. Ongeveer een derde van alle grote steden in ontwikkelingslanden halen hun drinkwater uit beboste gebieden. Als die bossen verdwijnen, zou dat een negatieve impact hebben op de drinkwatertoevoer van heel veel mensen."

“Het is vaak goedkoper voor steden, provincies en landen om te investeren in bosbehoud en bosherstel dan in andere oplossingen voor waterzuivering en drinkwatertoevoer. Een ander voorbeeld is de rol die mangroves spelen in bescherming tegen overstromingen. Ook hier zie je dat het voordeliger kan zijn om te investeren in de aanplanting en het behoud van mangroves, dan in het bouwen van dijken of andere betoninfrastructuur.”

Boomaanplanting wordt al vaak ingezet om de klimaatverandering en bodemverschraling tegen te gaan. Maar er is ook kritiek op het nut daarvan. Volstaat het om gewoon bomen te planten?

Cristophersen: “Bomen planten alleen volstaat niet. Je kunt die geplante bomen niet aan hun lot overlaten want de oorzaak van de bodemverschraling, zoals overbegrazing, kan de bomen die je aanplant, juist snel weer doen afsterven. Dus het gaat meer over langetermijndenken, en een beter beheer van de natuurlijke rijkdommen."

“Bomen planten kan een van de elementen zijn in het kader van een langer proces van bos- en landschapsherstel. Er zijn ook andere belangrijke ecosystemen, zoals vennen en waterrijke natuurgebieden, maar bossen en bomen zullen in de volgende tien jaar een belangrijke rol spelen. Ik ben ervan overtuigd dat er meer en meer investeringen op dat vlak zullen komen. Want als je bomen plant en ze verzorgt, is dat een unieke kans om het doel van het klimaatakkoord van Parijs te halen, maximum 2 graden opwarming.”

De wereldbevolking groeit nog steeds aan en er is ook steeds meer voedsel nodig. Is ontwikkeling verenigbaar met bodemherstel en natuurbescherming?

Cristophersen: “Absoluut. Ik durf zelfs te stellen dat grootschalig bodemherstel onze enige optie is om de steeds groeiende voedselproductie te verzekeren en duurzame ontwikkeling te bereiken. Zonder bodem- en bosherstel halen we de doelstellingen van het klimaatakkoord waarschijnlijk niet. Natuurlijke oplossingen en grootschalige investeringen in het herstel van ecosystemen zijn absoluut essentieel. We merken dat steeds meer bedrijven dit ook inzien.

“Compensaties mogen zeker geen vervanging zijn van drastische maatregelen om de uitstoot massaal te verminderen. Compensatiefondsen kunnen helpen om emissies te compenseren die bijna onmogelijk te vermijden of te verminderen zijn, maar ze mogen actie niet in de weg staan om de uitstoot van broeikasgassen uit de industrie en de landbouw te verminderen. We zien een groeiende interesse van landbouw- en voedingsbedrijven die investeren in bos– en bodemherstel, omdat ze de productie van voeding willen veilig stellen. Dat is bemoedigend.”

Verder lezen?

Maak een profiel aan en lees Susanova nu 1 maand gratis.